„Dubliners” (1914)
są pierwszym dziełem prozatorskim Joyce’a; jest to zbiór piętnastu krótkich opowiadań, które - w odróżnieniu od niezliczonych zbiorów poczytnych angielskojęzycznych utworów tego typu są zespolone tym, że akcja wszystkich rozgrywa
się w Dublinie. Każde opowiadanie w zamierzeniu autora miało ukazać innego mieszkańca i dzięki temu cały cykl miał być odbiciem miasta ukazywanego z różnych perspektyw. Narracja jest zdecydowanie bardziej realistyczna i konwencjonalna od tej zaprezentowanej późniejszych w oszałamiających wirtuozerią stylistyczną arcydziełach Joyce (Ulysses, Finnegans wake). Opowiadania te nie kierują się ku romantyzmowi i abstrakcyjnemu idealizmowi oraz kierunkom odrzucającym rygory języka i kompozycji,
autor stara się osiągnąć jasność ekspresji przez precyzję opisów. Każda dekada ludzkiego życia, od dzieciństwa do dorosłości i pracy wśród społeczeństwa, jest reprezentowana w zbiorze przez grupę skupiających się na podobnym problemie utworów. Pierwsze trzy opowiadania cyklu poświęcone są dzieciństwu, momentom ważnych inicjacji, w których wyniku dziecięca niewinność rozpoznaje nieczułość i brutalność świata. Autor nazywał je obrazami swojego dzieciństwa, Druga grupa nowel poświęcona dorosłości, oraz utwory poświęcone życiu publicznemu. Ostatnie i uważane za najwartościowsze opowiadanie „Śmierć” przedstawia rozczarowanego życiem nauczyciela i jego żonę.
W referacie wygłoszonym w roku 1900, autor sam określił poetykę Dublińczyków: „A jednak sądzę, że z nużącej monotonii egzystencji można wydobyć aspekty dramatyzmu życia. Największy nawet komunał, najbardziej martwy, może mieć swój udział w tym wielkim dramacie”.
James Joyce wybiera za miejsce akcji swych utworów Dublin i jego mieszkańców, którzy zawsze są przedstawiani w bardzo realistycznych i powszechnych okolicznościach, lecz mistrzostwo słowa, precyzja i finezja, obecna w każdym zdaniu przepełnionego erydycją tekstu, przykuwa tysiące wielbicieli literatury, krytyków i naukowców, którzy analizyją wszystkie aspekty twórczości wielkiego Irlandczyka, inspirują się, fascynują i mówią jednym głosem, że jego dzieła to zjawisko i przełom w historii literatury.
Czytanie Jamesa Joyce’a, jeśli nie jest spowodowane snobizmem pseudointelektualisty, przyniesie ogromny pożytek i przyjemność każdemu cierpliwemu czytelnikowi. Zachęcam do lektury i serdecznie pozdrawiam wszystkich Czytelników mojego tekstu.
. Richard Ellman, James Joyce, Kraków 1984r.
2. J. Strzetelski, James Joyce - twórca nowoczesnej powieści, Warszawa 1975r.
3. E. Naganowski, Telemach w labiryncie świata, Warszawa 1962r.
4. James Fairhall, James Joyce and the Question of History. Cambridge University Press, 1993.
Więcej recenzji na temat Dublińczycy