Jednym z bohaterów noweli Bolesława Prusa jest pan Tomasz, znany jako adwokat i miłośnik sztuki, właściciel galerii obrazów
budzącej ogólny zachwyt. Pomimo upływu lat zwleka z małżeństwem nie stroniąc jednak od kobiet. Zdecydowanie unika tego co pospolite i tandetne. Stroni od tłoku i hałasu. Szczególną niechęcią darzy kataryniarzy. Pewnego razu ktoś złośliwie wysłał mu pod okno dwóch kataryniarzy. Zdenerwowany Tomasz wyzwał żartownisia na pojedynek, sprawa została zakończona przez sąd honorowy. Wkrótce zdecydował się opłacić stróża kamienicy, aby nie wpuszczał kataryniarzy.
Naprzeciw okien pana Tomasza, w ubogim mieszkaniu żyły dwie kobiety z ośmioletnią dziewczynką. Jedna z pań zajmowała się szyciem, druga wyrabiała pończochy i kaftaniki na maszynie, oczywiście na sprzedaż. Często zdażało się, iż pan Tomasz obserwował przez okno życie sąsiadek, samotność dziecka. Pewnego razu obserwował jak mała przez dłuższy czas spoglądała w stronę słońca, zorientował się, że dziecko jest niewidome, co ewidentnie wzbudziło jego współczucie.
Dziewczynka straciła wzrok w wieku sześciu lat z powodu choroby. Od tego czasu „uwaga jej skierowała się na zmysł dotyku, powonienia i słuchu. Zjawiska odległe oddziaływały na nią tylko przez słuch. Przysłuchiwała się więc po całych dniach”. Jej matka nigdy nie mogła pozwolić sobie na zaprowadzenie córki do lekarza i poproszenie o radę.
Pewnego dnia pan Tomasz usłyszał dochodzące z podwórza odgłosy katarynki. W wielkim gniewie wyjrzał przez okno zamierzawszy wezwać stróża, aby natychmiast wyrzucił kataryniarza. Jednak to co ujrzał, spowodowało ogromną zmianę w jego postępowaniu. Ujrzał bowiem uśmiechniętą twarz dziewczynki. Od tej pory całkowicie zmienił swoje postępowanie. Zapłacił stróżowi za to, aby już zawsze wpuszczał na podwórze kataryniarzy.