Opowiadanie pochodzi z 1883 roku. Głównym tematem są szkolne i wakacyjne przeżycia młodego gimnazjalisty- Kazia Leśniewskiego,
syna plenipotenta dworskiego, równocześnie narratora, który opowiada wprawdzie o całej historii po wielu latach, zachowuje jednak mentalność dorastającego chłopca i przedstawia z tej perspektywy zdarzenia, jakie zapadły w jego pamięci. Poznajemy w ten sposób jego zabiegi przystosowawcze w środowisku gimnazjalnym, różne wybryki rozhukanych natur, także niezwykłą wrażliwość na los krzywdzonego, chorego i umierającego grubaska Józia i na dramat jego ojca nie mogącego wyzwolić się z nałogu pijaństwa, poznajemy wreszcie zawiłości uczuć kapryśnej dziedziczki Loni i w głębokim tle nieszczęśliwą dolę Walka- zaszczutego dziecka pomywaczki. Te właśnie zdarzenia, w których uczestnikiem jest Kazio i z którymi nie potrafi sobie poradzić - najmocniej zapadają w pamięci czytelnika.