„Ikar” - opowiadanie napisane przez Jarosława Iwaszkiewicza. Bohaterem jest anonimowy chłopiec, któremu autor dał imię Michaś. Opisane wydarzenia dzieją się podczas okupacji (czerwiec 1942 lub 1943 roku) w Warszawie (blisko pomnika Adama Mickiewicza) i trwają parę minut. Narratorem jest świadek zdarzenia, postać tożsama z autorem opowiadania. Narrator opisuje obraz Piotra Bruegla pt. „Upadek Ikara”. Zdaniem narratora, malarz ukazał tragedię śmiałka, który wzbił się ku słońcu i dlatego runął w morze. Jednak
nikt z ludzi nie zauważył jego upadku, gdyż każdy był zajęty
swoimi sprawami. Sytuacja przedstawiona na obrazie przypomniała narratorowi zdarzenie, które zaobserwował podczas okupacji. Był ciepły wieczór. Mieszkańcy Warszawy śpieszyli do domów,
aby zdążyć przed godziną policyjną. Niektórzy handlowali.
narratora rozmarzył czerwcowy zmierzch, miał złudzenie, że nie ma
wojny i toczy się zwyczajne życie. Dostrzegł chłopca, który zachowywał się inaczej niż inni ludzie. Szedł chodnikiem, czytając książkę. Nie oderwawszy oczu od czytanego dzieła, w pewnej chwili znalazł się na jezdni. Pech chciał, że właśnie jechał samochód gestapowców. Wysiedli i cynicznie „zaprosili” Michasia do środka auta. Odjechali w stronę alei Szucha. Ku zdumieniu narratora nikt z warszawian nie zauważył zabrania
chłopca przez gestapowców. Ludzie byli zajęci swoimi sprawami, a zdarzenie nastąpiło tak szybko, ze tylko jeden narrator je spostrzegł. Niemcy zawieźli Michasia do więzienia, z którego nikt nie wracał. Narrator domyślił się, że w więzieniu zabili chłopca. To zdarzenie oraz obraz Bruegla przedstawiającego Ikara skłaniają narratora do refleksji na temat roli artystów, okropieństw wojny oraz sensu ludzkiego życia. Artysta umie dostrzec to, czego inni nie widzą („Ja jeden zauważyłem, że Ikar utonął”). Artysta zatem ma obowiązek upamiętniania ludzkich losów oraz uczenia ludzi tego, aby umieli okazać pomoc tym, którzy są w potrzebie. Wojna sprawiła, że ludzie obojętnieli na to, co się wokół działo. Dbali o to, aby samemu nie zginąć, nie wpaść w ręce gestapowców. Na wojnie ludzie przepadali bez śladu. Nikt nigdy nie dowie się, co się stało z Michasiem uwięzionym przez Niemców. Nikt nie powiadomi rodziny. Najtragiczniejsze zaś jest to, że Michaś niczego złego nie zrobił. Po prostu, czytał książkę. To go zgubiło, gdyż czytanie książki podczas wojny było niebezpieczne. Niemcy drwili z chłopca, gdy ten wskazywał na książkę jako przyczynę swego wejścia na jezdnię. Sam fakt, że ktoś wtargnął na drogę, którą oni jechali, w ich oczach był zbrodnią. Życie człowieka jest bezcenną wartością. Życie jest jednak bardzo kruche. Jednak ludzie, w tym przypadku gestapowcy, odbierają życie chłopcu. Zachowują się jak barbarzyńcy. Autor uzmysławia, że podczas tragedii, jakie spotykają pojedynczych ludzie, tłum zajęty jest swoimi sprawami. Tak dzieje się stale. Zmienia się czas, następują coraz to inne epoki, ale nie zmieniają się problemy, nieszczęścia, jakie spotykają ludzi.
Więcej recenzji na temat Ikar