A.Słonimski, Dwa końce świata, Warszawa 1991, s.128, pierwsze wydanie: 1937 <br> <br> Powieść katastrofistyczna. Włoski uczony Chiappo pracował nad stworzeniem specjalnych promieni. Za ich pomocą można byłoby zniszczyć nawet ze znacznej odległości zapasy amunicji. Okazało
się jednak, że nadają się one tylko do uśmiercenia ludzi, innych ssaków, gadów, płazów oraz ptaków. <br> Wynalazek wpada w ręce pewnego niemieckiego faszysty. Ów mężczyzna nazwiskiem Retlich, niespełniony pisarz, snuje mistyczne plany odnowy ludzkości. Pragnie uwolnić świat od żydostwa i komunizmu. Zrywa z jednak organizacją nazistowską uważając ją za nie dość konsekwentną, a plany jej wodza za niewystarczające. Postanawia zachować przy życiu jedynie wybranych, dzikich ludzi. Jego wybór pada na Lapończyków, twardych mieszkańców północy. Tworzy dla nich obóz, którym rządzi mocną ręką. Najważniejszym prawem staje się siła. Retlicha wciela w życie swoją koncepcję powrotu do naturalnej, zwierzącej egzystencji. <br> Jego wybrańców obowiązuje zakaz patrzenia w niebo, nie znają tańca ani śpiewu. Nie mogą się śmiać, ani spędzać czasu na coś nie praktycznego. Mieszkają w spartańskich warunkach, nie mogą używać narzędzi. Ich dieta jest prosta. Wszystkie dzienne zajęcia wykonują na komendę. Jedynym zmartwieniem Retlicha jest to, że po wymordowaniu całej ludzkości jego wojownicy nie mają już żadnych naturalnych przeciwników. Żałuje, że na świecie nie pozostało trochę żydów przeciwko którym można byłoby występować. <br> Nie wszyscy ludzie zginęli w czasie ataku niebieskimi promieniami. Dzięki ochronnym właściwościom azbestu udało się uchować przypadkowo kilku osobom. W Warszawie przetwali subiekt księgarski Szwalba oraz robotnik budowlany i moczymorda Chomiak. Dwie osoby, które ocalały we Włoszech zostały przez zauszników Retlicha zamordowane. Na terenie niemiec ocalała cygańska dziewczynak Zina. Profesor Pankhurst i jego asystentka ocaleli dzięki odkryciu właściwości owej używanej przez Retlicha wiązki promieni. Oboje mieszkali w Edynburgu. <br> Jak można się domyślić losy wszystkich ocalałych przeplatają się ze sobą. Do niewoli Retlicha dostają się Zina i Pankhurst. Na ratunek profesorowi rusza jego asystetka, panna Walker. Ona także zostaje uwięziona. Monotonię życia obozowego przerywa najpierw dręczenie Pankhursta, a później pojawienie się młodej cyganki, która tańczy i śpiewa, co podoba się lapońskim wojownikom. Ponieważ Retlich sprzeciwia się takim przyjemnościom wybucha bunt. Dochodzi do walki i ucieczki części wojowników. W inną stronę ucieka Pankhurst, Zina i panna Walker. <br> Wszystkie postaci spotykają się w Warszawie. Szwalba, Chomiak, uciekinierzy oraz pościg zorganizowany przez Retlicha. Dochodzi do bitwy. Przywódca uciekinierów zabija swego poprzedniego pana. Wszyscy Lapończycy uznają władzę Yara. Nie przyłącza się do niego tylko Szwalba. Pankhurst twierdzi, że musi być w miejscu gdzie tworzyć się będzie nowa cywilizacja, i że choć nie będzie mu łatwo to jednak poświęci się dla następnych pokoleń. Rządy Yara nie różnią się wcale od władzy sprawowanej przez Retlicha: rząda oddawaniu mu hołdów, wydaje rozkazy, jego wola zastępuje sprawiedliwość. <br> Nazwisko Retlich to łatwy do odcyfrowaina anagram. W jego życiorysie łatwo odnaleźć analogie do Adolfa Hitlera. Tytuł książki jest odpowiedzią na dwa zagrożenia dla świata: komunistyczne i nacjonalistyczne. Powieść Słonimskiego ukazuje w ponurym świetle naturę ludzką. Przemoc nie jest niczym nowym, zmieniają się formy w jakiej jest ona stosowana. Ludzkośc nie została przygotowana na rozwój naukowy, którego doświadczyła. Postęp techniczny nie poszedł w parze z rozwojem moralnym. Autor dziwi się tylko, że świat przetwał aż tak długo. <br>
Więcej recenzji na temat Dwa końce świata