"Noc tysięczna druga. Komedia w jednym akcie", komedia Cypriana Kamila Norwida, powstała w 1850 roku, dedykowana M. Trębickiej,
pierwodruk w „Krytyce" w 1907, wystawiona we wrześniu w 1908 roku przez szkołę teatralną w Warszawie; tytuł, nawiązujący, wg spostrzeżenia Z. Przesmyckiego, do fragmentu "Don Juana poznańskiego" R. Berwińskiego, oznaczać ma przełomową dla bohatera noc kończącą dzieje jego miłości. Jedna z „włoskich" miniatur Norwida (akcja „w Castel-Fermo pod Weroną"), o licznych odniesieniach autobiograficznych (miłość do M. Kalergis), prezentuje po raz pierwszy w twórczości poety mistrzowski portret wielkiej damy - nakreślony pośrednio (Klaudia nie pojawia się na scenie) przez jej własny list, odczytany i skomentowany przez Rogera. Komedię wypełnia jego monolog, strzępy żywego dialogu z oberżystą Luciem i rozmowa nieznajomej Damy podróżującej z Doktorem, zarysowująca drugi wątek odepchniętych, zmarnowanych uczuć, analogiczny do historii Rogera i Klaudii. Oba wątki spina na płaszczyźnie intrygi farsowa zgoła pointa (Roger chowa się, by zdemaskować Damę, w której domyśla się mylnie Klaudii), na planie zaś ogólniejszych znaczeń - refleksja o epoce, której konwencje i skala wartości prowadzą do takiego mijania się uczuć. Na urok komedii składają się: stylizacja językowa (pastisz listu, język oberżysty), humor sytuacyjny i językowy, pejzaż włoski i poetycka wstawka - liryk "W Weronie" (inc. „Nad Capulettich i Montechich domem"), włączony później do "Vade-mecum".
(źródło: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Komitet redakcyjny pod przewodnictwem Juliana Krzyżanowskiego, od 1976 Czesława Hernasa. Warszawa 1984. Autorka hasła: Irena Sławińska)