Utwór opiera
się na porównaniu czasów współczesnych poecie z
przeszłością. Zazwyczaj w takich porównaniach lata minione ulegają
gloryfikacji, idealizacji, zostają przedstawione jako wzorzec dla czytelników.
Przesłanie tej satyry jest pesymistyczne – w Rzeczypospolitej dzieje się coraz
gorzej. Dezaktualizacji i zapomnieniu uległy wartości, jakimi kierowali się w
swym życiu i postępowaniu przodkowie. Tak więc pod koniec XVII wieku przestały
być „w modzie” staropolskie wzorce etyczno-moralne. Gdzieś zaginęły uczciwość,
honor, wierność małżeńska, prawdomówność, bezinteresowność, prosta czy
religijność. Nie ma już ludzi wspaniałych, pełnych cnót i dobra Polaków. Na ich
miejsce przyszły panoszące się dookoła wady, pełno jest fałszu, zawiści,
wiarołomności i rozpusty. Ludzie stali się podstępni, pełni nienawiści do
samych siebie, zdominowani przez „jawnego sprośność niedowiarstwa”.
Wnioski, jakie podmiot liryczny wyciąga z otaczającej go
rzeczywistości, brzmią bardzo pesymistycznie: brak poszanowania tradycji i
niszczenie dorobku kulturowego Polski powoduje, że państwo stoi na skraju
całkowitego upadku. Zbliża się zagłada, ale winni za katastrofę
Rzeczypospolitej będą sami Polacy. Pojawia się
w tym miejscu słynna alegoria, znana już z „Kazań” Piotra Skargi,
porównanie ojczyzny do tonącego okrętu.
Satyra „Świat zepsuty” jest więc pełnym dramatyzmu wołaniem o ratowanie
kraju, zagrożonego nie tylko z zewnątrz, ale przede wszystkim osłabionego
wewnętrznymi sporami, nienawiściami i upadkiem obyczajów.
Więcej recenzji na temat Świat zepsuty