" Obraz króla i szlachcica w satyrze "Do Króla ." "
Ignacy Krasicki jest jednym jednym z najwybitniejszych poetów, pisarzów i publicystów polskiego oświecenia. Pisał bajki,poematy, powieści oraz satyry. Jedną z najbardziej znanych satyr pióra Krasickiego jest utwór "Do Króla". Jest to satyra szczególna na tle innych, bowiem oparta o zabieg ironii i podejmująca temat polityczny.Pisarz zakreślił w niej dwa wizerunki : szlachcica i króla.
Satyry to utwory o charakterze synkretycznym .Ich celem jest napiętnowanie i wyszydzanie wad ludzkich, zjawisk życia społecznego i politycznego, obyczajów.Wykorzystując elementy karykatury i groteski twórcy satyr ukazują świat w "krzywym zwierciadle". Satyrycy posługują
się dowcipem, ironią,kpiną lub szyderstwem, by wyrazić swój krytyczny stosunek do zjawisk, które przedstawiają.
Satyra "Do Króla" jest monologiem skierowanym do króla " wziętym w cudzysłów", gdyż tylko pozornie czytamy śmiałą krytykę króla Stanisława Augusta wytykaną ustami butnego szlachcica.Ów pewny siebie patriota zarzuca królowi,iż jest za ładny i zbyt młody, a co za tym idzie nie ma odpowiedniego doświadczenia. Bo przecież: "(...) w zmarszczkach rozum mieszka,
a gdzie broda siwa, tam wszelka
doskonałość zwyczajnie przebywa(...)"
W tym miejscu podmiot mówiący zapomniał, że młodość nie musi świadczyć o głupocie.Niejednokrotnie zdarza się , że młody człowiek jest mądrzejszy oraz postępuje racjonalniej niż ten , który ma już "siwy włos" na głowie.
Szlachcic także nie jest zachwycony pochodzeniem króla, który jest Polakiem i nie pochodzi z królewskiego rodu.Sam jest zafascynowany cudzoziemczyzną i tylko to , co znajduję się poza granicami jest dobre dla niego.Poza tym uważa, że zmiana króla jest ingerencją w historię , która pomimo wszystko, powinna toczyc się dalej wedle tego co tradycyjne.
Kolejnym zarzutem skierowanym w stronę króla jest to,że jest on zbyt łagodny, nie prowadzi żadnych wojen, co w oczach szlachcica
sarmaty jest niedopuszczalne. Wdług niego król powinien być okrutny, władać strachem i siłą, a nie przyjaźnią.Na tej podstawie warto zauważyć, że sarmaci byli przywiązani do tradycyjnej roli króla, czyli takiej gdzie króla i jego poddanych oddziela ogromna przepaść.
Stanisław August Poniatowski był mecenasem sztuki.Przyczynił się do rozwoju kultury i nauki, które zdaniami sarmaty są wartościami najmniej ważnymi. Król jako indywidualista pragnął spełniać swoje zainteresowania i w jak największym stopniu je rozwijać. Nie stronił od ksiąg oraz od dysputowania z uczonymi na wszelakie tematy toteż był bardzo mądry i oczytany.
Według sarmaty S.A.Poniatowski nie powinien tracić sił na sprawy, które i tak nic nie zmienią dla kraju.W tej części utworu zauważamy ciemnotę sarmaty, który wątpi w wielkość nauki i rozwoju, uważając je za podrzędne dla państwa.
Kolejną wadą króla było to, iż pochodził ze szlachty, a więc wszyscy szlachcice mu równi. Przec co u żadnego szlachcica, król autorytetu nie ma i mieć nie będzie. Wedle podmiotu mówiącego jest to grzech niedopuszczalny.
Krasicki w swoim utworze podmiotem mówiącym uczynił polskiego szlachcica sarmatę.
Szlachcic ten jest bardzo przywiązany do tradycyjnej roli króla. Nie wyobraża sobie, że można łagodnie i w przyjaznych stosunkach z ludźmi kierować państwem. Jest on pewny siebie, wywyższa się ponad wszystkich.Jego oskarżeniaskierowane przeciwko królowi i wypowiadane z takiej pozycji są absurdalne i nielogiczne.
Utwór ten jest niezwykle przewrotny bowiem pomimo sugestii, że wymierzony jest przeciwko królowi, w rzeczywistości obnaża wady polskiego szlachcica-sarmaty. Wady przypisywane władcy są w zasadzie jego zaletami, natomiast sam fakt stawiania takich zarzutów rysuje obraz typowego polskiego konserwatysty:człowieka o zawężonych horyzontach umysłowych, niechętnego postępowi i nauce, wyznającego stereotypowe poglądy.I. Krasicki w satyrze "Do Króla" w rzeczywistości piętnuje i demaskuje pasożytniczy charakter życia szlachty,pokazuje przyczyny upadku moralnego narodu oraz ignorancję wobec spraw ważnych dla Polaków. Autor w mistrzowsko zarysowanych scenach i dialogach krytykuje i wyszydza główne wady sarmackie: zafascynowanie cudzoziemczyzną,zaco0fanie umysłowe, kryzys moralności,pychę,zarozumialstwo i brak troski o dobro publiczne.
Pomysł Krasickiego aby użyć przewrotnego sposobu do zoobrazowania dwóch kontrastujących ze sobą postaci: króla i szlachcica był według mnie doskonały. Dzięki ironii możemy zauważyć obraz szlachcica sarmaty, który pokazuje jego ciemnotę i pychę oraz ukazuje choć pełną dystansu,ale pochwałę dla poczynań władcy.Krasicki bardzo dobrze ukazał wrogów i krytyków króla. Jednym z nich - reprezentantem sejmowych krzykaczy był właśnie ów sarmata, który krytykuje swoje wady :ciasnotę poglądów, gadulstwo,bezmyślność i wieczną skłonność do wytykania ludzkich wad.Tak więc dzięki zabiegowii ironii pisarzowi udało się konserwatywnych sarmatów ośmieszyć, zaś cały utwór był pochwalny w stosunku do króla.
Mam nadzieję , że udało mi się ukazać dwa różne wizerunki: króla i szlachcica.Szlkachcic przedstawiał zacofanie i ciemnotę, zaś król mądrość i postęp.Moim zdaniem, I.Krasicki w sposób godny mistrza ukazał wytykaną królowi autocharakterystykę sarmaty, dzięki doskonałości w tworzeniu ironii oraz przewrotności utworu.
Opublikowano dnia:
lutego 28, 2006
Więcej recenzji na temat Obraz króla i szlachcica w satyrze "Do Króla" ROZPRAWKA!!