"O krasnoludkach i sierotce Marysi", powieść Marii Konopnickiej, wydana w Warszawie 1896. Baśń pisana prozą poetycką z fragmentami
wierszowanymi, osnuta na wątkach ludowych (motyw sieroty - zaczerpnięty z pieśni pasterskich, motyw krasnoludków - z bajek magicznych). Fabuła powieści, w warstwie ideologicznej ujętej w kształt mitu narodowego, zamyka się w cyklu rocznej wegetacji przyrody. Gromada krasnoludków z królem Błystkiem na czele opuszcza wiosną podziemną siedzibę i przenosi się do chaty ubogiego chłopa Skrobka, by tam uczestniczyć w życiu ludzi, pomóc Skrobkowi wydobyć się z nędzy, a gęsiarce, sierotce Marysi, odzyskać utracone gęsi, znaleźć dom i nową rodzinę w chacie Skrobka, po czym po wielu przygodach wraca w jesieni pod ziemię. Pozytywistycznie pojęty kult pracy łączy się z młodopolską symboliką ziemi i chłopa. Gestom i zachowaniu chłopa i krasnoludków nadaje poetka sens rytuału i obrzędu. W warstwie bajki zwierzęcej (historia lisa i gąsek), lirycznej piosenki oraz w partiach humorystycznych, parodystycznych i satyrycznych - jest to bajka dla dzieci.
Natomiast w niejednorodnym stylu (rzeczowo-opisowym i metaforyczno-poetyckim, często archaizowanym), w mieszaniu planów zdarzeń, rozgrywających się bądź w wiejskim pejzażu, bądź w kraju bajki - utwór Konopnickiej antycypuje poetykę młodopolskiej powieści polifonicznej. Adaptacja filmowa pt. "Marysia i krasnoludki" (1961), teatralna 1963. Przekłady na języki: angielski, niemiecki, włoski, czeski, ukraiński, rosyjski, białoruski, hebrajski.
(źródło: Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny. Komitet redakcyjny pod przewodnictwem Juliana Krzyżanowskiego. Warszawa 1984. Autor hasła: Jerzy Cieślikowski)