Bohaterka wiersza znana jest chyba wszystkim. Nie po raz pierwszy też wybitny poeta nawiązuje do postaci ukształtowanej przez innego wybitnego twórcę. Poeta podejmuje jeden z wątków, które występują w „Trenach" Jana Kochanowskiego, chodzi o „Tren XIX – albo sen", w którym najistotniejszy jest motyw pocieszenia – zbolałemu ojcu ukazuje
się wizja senna, przedstawiająca Urszulkę zbawioną. Oto fragment: „O to ty się nie frasuj, a wierz niewątpliwie, Że twoja najmilejsza Orszuleczka żywie. A tu więc takim ci się kształtem ukazała, Jakoby się śmiertelnym oczom poznać dała."
Leśmiana nie pocieszenie jednak najbardziej interesuje. Wręcz przeciwnie – z wiersza wynika, że niebiańska szczęśliwość nie może zastąpić ziemskich doznań ani wynagrodzić ich braku. Kochanowski
opowiada o Urszuli, która jest „między anioły i duchy wiecznymi" i „za swymi rodzicami się modli". Ten właśnie fragment Bolesław Leśmian przekształca na rozmowę Urszulki z samym Panem Bogiem.
O czym rozmawiają? Otóż dobrotliwy Bóg chce zapewnić dziecku szczęście w niebie. Pyta więc, co sprawiłoby jej największą radość? Okazuje się, że Urszulka marzy o tym:
„...by w nieb Twoich krasie
Wszystko było tak samo, jak tam – w Czarnolasie!"
Pan Bóg natychmiast spełnia jej życzenie. I rzeczywiście wszystko idealnie przypomina jej rodzinny dom, Urszulka sprząta, przygotowuje się do odwiedzin rodziców, za którymi tak tęskni...Nagle ktoś puka do drzwi, dziewczynka zrywa się, aby otworzyć. Spotyka ją jednak bolesne rozczarowanie..."Nie!...To – Bóg, nie oni!..."
Jak przeprowadzona jest ta relacja ? Otóż Urszulka jest nie tylko bohaterką wiersza, ale również jego podmiotem lirycznym. To ona opowiada o swej niebiańskiej przygodzie:
„Gdy po śmierci w niebiosów przybyłam pustkowie
Bóg długo patrzał na mnie i głaskał po głowie"
Aby podkreślić fakt, iż opowieść jest snuta przez dziecko, poeta użył dyskretnej stylizacji dziecięcej dzięki wprowadzeniu takich wyrażeń, jak: „z Bożej łaski", „kubek w kubek", „tylko patrzeć" (w znaczeniu „zaraz", „natychmiast"). Ale nie tylko! Wobec faktów, o których opowiada dziewczynka zachowuje postawę naiwną i prostoduszną, a Bóg swoje wypowiedzi dostosowuje do poziomu dziecka, np. „gdy gwiazdy do snu poukładam w niebie".
Sama opowieść składa się z dwóch części ściśle ze sobą połączonych: relacja Urszuli o przybyciu do nieba w pierwszej osobie i przytoczeniu jej rozmowy z Panem Bogiem. Opowieść ma charakter konkretny, przedstawia głównie fakty („Bóg długo patrzał na mnie") i własne zachowania („I umilkłam zlękniona"), nie komentuje ich, co nadaje jej charakter reportażu.
Warto też zwrócić uwagę na kompozycję tego utworu. W początkowej części i podczas rozmowy Urszuli z Bogiem aż do momentu „i odszedł" poeta zastosował czas przeszły, natomiast w pozostałej części pojawiają się konsekwentnie czasowniki w czasie teraźniejszym. Zabieg ten pozwala na uporządkowanie opowieści i zniwelowanie dystansu pomiędzy czasem zdarzeń i czasem relacji.
Oczywiście czynnikiem porządku w utworze poetyckim jest budowa wersyfikacyjna. „Urszula Kochanowska" jest napisana dystychem, czyli dwuwierszem. Taka strofa wymaga zwięzłości. Tempo jej rozwoju nie jest jednak równomierne. Im bliżej końca, tym bardziej wydarzenia zagęszczają się. Pojawiają się zdania wykrzyknikowe „Nie!...To Bóg – nie oni!", gdy dziecko opowiada, że to nadszedł Bóg a nie wyczekiwani rodzice. Poza tym, aby uzyskać spójność wypowiedzi Leśmian często stosuje tu spójnik „i".
Na zakończenie chciałabym podkreślić, że w wierszu Leśmiana cały czas odbywa się przeciwstawianie nieba i ziemi. Tradycyjny topos został tutaj odwrócony: niebiańska szczęśliwość nie jest w stanie powetować naszych ziemskich wartości. Urszula Kochanowska opowiedziała w tym wierszu nie o pocieszeniu w niebie, ale o rozczarowaniu.