Osoby: Baron, Oktaw(jego syn),
Blazjusz(nauczyciel Oktawa), Bridaine(proboszcz),
Kamilla(siostrzenica barona),
Panna Pluche(jej ochmistrzyni), Rozalka(mleczna(!)siostra Kamilli), wieśniacy,
służba.
AKT I
Przybywa Blazjusz na winobranie(
na mule), oświadcza, że Oktaw został doktorem filozofii w Paryżu, ma 21 lat.
Teraz uczony powraca stamtąd. Nauczyciel widzi w tym też swoją zasługę, uczył
go w końcu od 4 roku życia. Jedzie też
na ośle panna Pluche- oznajmia chórowi( pełniącemu funkcję narratora), że
przyjeżdża też Kamilla- wyszła z klasztoru by ,,objąć majątek po matce”(18
lat). Baron przedstawia sobie Blazjusza i księdza Bridaine. Ksiądz wyczuwa woń
wina od nauczyciela. Potem baron przedstawia księdzu pannę Pluche. Baron mówi księdzu o swoich planach cd małżeństwa
Kamilli i Oktawa. Baron piastuje urząd generalnego poborcy. Baron prosi księdza
o pobłogosławienie tego związku. Przybywają młodzi, Oktaw jest zachwycony
pięknem swojej ,,siostrzyczki”. Baron jest disappointed, bo młodzi się nie
całują, Kamilla nie chce. Kamilla się przygląda portretowi siostry dziadka,
Izabeli, która była zakonnicą. Oktaw usiłuje namówić Kamillę na spacer, ta się
nie daje, a przysłuchujący się temu Baron jest rozżalony, także postawą Pluche,
która broni swej pani.
Oktaw rozmawia z chórem,
wspominając dobre czasy dzieciństwa, nie podoba mu się, że chór mu się kłania.
Widzi śpiewającą Rozalkę, siostrę mleczną Kamilli. Oktaw ją zaprasza na
wieczerzę do zamku.
Blazjusz donosi Baronowi, że
ksiądz to pijak, do obiady wypił bowiem 3 butelki wina a potem wlazł w
grządki. Od nauczyciela- donosiciela
zajeżdża winem. Ksiądz mówi, że Oktaw puszcza z dziećmi kaczki i idzie pod rękę
z jakąś wieśniaczką.Ksiądz rzeczywiście się zatacza.
AKT II
Oktaw oświadcza baronowi, że on
jest chętny na ślub z Kamillą. Ta mówi młodemu, że po prostu nie chce w ogóle
wychodzić za mąż i zamierza wracać do klasztoru. Jest mu przykro, ale mówi, że
zadowoli się przyjaźnią. Ksiądz wyraża żal, że nauczyciel odebrał mu jego
przywileje u barona. Blazjusz donosi, że widział, jak nauczycielka panny
Kamilli sprzeciwiała się dostarczeniu listu komuś, kto zaleca się do pastuszek.
Przez nieporozumienie obaj dochodzą do wniosku, że Kamilla kocha się w jakimś
pastuchu. Oktaw dostaje liścik i przychodzi w wyznaczone miejsce- okazuje się,
że Kamilla go całuje po przyjacielsku i prosi o opinię czy dobrze robi, wstępując
do zakonu. Mówi, że go kochała, ale jak sobie przypomni rozpacz jednej młodej
mniszki z powodu zawodu miłosnego, traci nadzieję na szczęśliwe życie we dwoje.
A chce kochać miłością wieczną. Zarzuca mu, że nie potrafi obdarzyć nikogo
stałą miłością, nie pamięta nawet imion swych kochanek. Oktaw stwierdza, że opowieści kobiet z
klasztoru o niespełnionej miłości i niemożności bycia szczęśliwym w niej,
zaśmiecają jej głowę.
AKT III
Baron wyzywa Blazjusza o
niestateczność i zakłamanie( korespondencja Pluche). Widziano go podkradającego
wino z kredensu. Prosi Bridaine’a o pomoc, wstawiennictwo, ale ten go olewa,
cieszy się, że wróci u Barona do łask. Blazjusz chce wyrwać list Kamilli do
Luizy, mniszki, którego niesie na pocztę Pluche. List przechwytuje Oktaw. Czyta
go- pisze w nim Kamila, że wie, iż z jej powodu Oktaw będzie cierpiał, że
próbowała go do siebie zniechęcić, ale się nie dało, i że jutro wyjeżdża. Jego
ta treść dziwi i chce dowieść jeszcze przed jej wyjazdem, że kocha inną(będzie
się zalecał do Rozalki) i że wcale nie jest
zraniony. Pisze list do Kamilli list, aby stawiła się w umówionym
miejscu, przychodzi tam z Rozalką i głośno wyznaje jej miłość i obiecuje ślub,
co słyszy ukryta Kamilla. Zakłada Rozalce na szyję łańcuch i wrzuca do wody pierścionek
od Kamilli. Ta, ponaglana przez Pluche do drogi, nie zamierza jednak jeszcze
wyjeżdżać.
Bridaine donosi Baronowi, że jego
syn świruje do chłopki.
Kamilla dowiaduje się od Pluche,
że Oktaw przeczytał jej list i domyśla się, że ta szopka w lesie to zemsta. Uświadamia
biednej Rozalce, że ten ją okłamał, że na pewno się z nią nie ożeni i jej nie
kocha. Kamilla chce się z nim widzieć. On jej mówi, że zgubił pierścionek, ona,
jak się okazuje, wyjęła go z wody, niszcząc klasztorną sukienkę. Oktaw wyznaje,
że jedyne, co wie, to to, że ją kocha i że nigdy nie kłamie. Kamilla czyni mu
wyrzuty, że okłamał jednak biedną Rozalkę, mówi mu, że go nie kocha. Stawia mu ultimatum:,, ale zaślubisz tę
dziewczynę albo jesteś nikczemnikiem”. On się zgadza. Gdy dowiaduje się o tym
Baron, jest wstrząśnięty. Przybywa do narzeczonego Rozalka i mówi, że ludzie z
niej szydzą, prosi Oktawa, by wziął łańcuszek i dał żyć spokojnie przy matce.
Ten zabiera ją na spacer, by zademonstrować całej wsi, że ją kocha i się z nią
ożeni. Kamilla wyznaje Bogu, że chyba to nie on jest jej jedyną miłością,
dochodzą z Oktawem do wniosku, że się kochają.
Nagle słychać krzyk..Okazuje się, że Rozalka ich podsłuchiwała i umarła.
Dramat kończą słowa Kamilli :,,Żegnaj, Oktawie.”