SCENA 10
Poeta wyznaje Panu Młodemu, że był do tej pory niedołęgą, ale teraz obmyśla plany patriotyczne. Mówi także,
że w domu weselnym jest „piekło żywe”.
SCENA 11
Panu Młodemu ukazuje się Hetman Braniecki (zdrajca narodu Polskiego). Nęka go Chór z piekła. Hetman żali się, że przez swoje czyny musi teraz wiecznie cierpieć.
SCENA 12
Chór piekielny na chwilę ucieka. Hetman
opowiada Panu Młodemu o swojej tułaczce, a następnie wypomina mu ślub z chłopką, czym to zdradził swoją klasę społeczną.
SCENA 13
Chór powraca i dalej nękając Hetmana, porywa go w piekielny tan.
SCENA 14
Nadchodzi Dziad, lecz Pan Młody jest tak przestraszony, że po chwili ucieka na świeże powietrze.
SCENA 15
Dziadowi ukazuje się Upiór cały we krwi. Jest to Jakub Szela, który stanął w 1846 r. na czele "poruszenia chłopskiego" przeciw szlachcie. Prosi Dziada o kubeł wody, aby zmyć krew i iść się bawić.
SCENA 16
Kasper i Jasiek rozmawiają z Kasią. Dziewczyna wysyła Jaśka po wódkę.
SCENA 17
Kasper i Kasia wyraźnie mają się ku sobie.
SCENA 18
Pojawia się Nos. Daje Kasprowi flaszę w zamian za pocałunek z Kasią. Ta jednak się wzbrania. Flaszka okazuje się pusta.
SCENA 19
Państwo młodzi odpoczywają po tańcach. Planują jak będzie wyglądał ich dworek. Pan Młody chce nasadzić brzózek przed oknami o Panna Młoda twierdzi, że drzewo te szybko roście i w ciągu trzech lat zacieni ściany domu.
SCENA 20
Zosia zwierza się Dziennikarzowi, że boli ją to, że nie może zmienić tego, co wymaga zmian. Dziennikarz w nią wierzy i przymila się do niej.
SCENA 21
Poeta wita Rachelę, która właśnie wróciła ze spaceru. Zauważają zniknięcie chochoła. Poeta twierdzi, że dom weselny wypełnił się poezją, Rachela natomiast tłumaczy to, jako że chata bronowicka stała się rozkochana w polskości.
SCENA 22
Kuba donosi Gospodarzowi o przybyciu jakiegoś ogromnego jegomościa na ogromnym koniu. Gospodarz nakazuje mu zapalić lampę i zaopiekować się koniem przybysza.
SCENA 23
Pojawia się Gospodyni i radzi Gospodarzowi otworzyć drzwi przed tym wielkim gościem.
SCENA 24
Przybyszem okazuje się być Wernyhora. (legendarny, kozacki wróżbita. Jego wróżby łączono z pojednaniem Polski i Ukrainy, oraz z odrodzeniem Polski). Chce on porozmawiać z Gospodarzem na osobności. Przypomina mu „krwawe łuny, i jęk dzwonów i pioruny” (bunt
chłopów ukraińskich przeciw polskiej szlachcie). Po tym Gospodarz rozpoznaje swojego gościa. Wernyhora nakazuje mu rozesłać przed świtem wici (wiadomości przesyłane sztafetą) w cztery strony świata oraz mobilizować stany do powstania. Rano, przed kościołem, Gospodarz ma zebrać ludzi i nasłuchiwać tętentu od strony Krakowa. Będzie to Wernyhora z Archaniołem. Gospodarz otrzymuje złoty róg, który to zmobilizuje ludzi do walki.
SCENA 25
Gospodarz z wielkim zapałem opowiada Gospodyni o rozmowie z Wenyhorą i przysiędze na swą duszę. Powoli zbiera się do wyjazdu. Żona stara się go uspokoić. Myśli, że mąż jest przemęczony i plecie głupoty.
SCENA 26
Gospodarz przywołuje Jaśka i każe mu zwołać wszystkich chłopów, z kosami lub inną bronią, na jutro rano przed kaplicę. Wręcza mu także złoty róg, w który to Jasiek ma zadąć przed „trzecim kurem”. Przestrzega go także przed zgubieniem go, bo to dar od samego Boga.
SCENA 27
Staszek opowiada Gospodarzowi o niezwykłej sile konia Wernyhory. Okazuje się, że zgubił on złotą podkowę.
SCENA 28
Gospodarz pokazuje Gospodyni złotą podkowę jako symbol szczęścia, które spadło z niebios. Gospodyni radzi ją schować. Gospodarz chce ją pokazać zgromadzeniu.
SCENA 29
Gospodyni udaje się namówić męża aby schować złotą podkowę do skrzyni. Gospodarz zaczyna jej opowiadać wizję bitwy, szlachciców, chłopów z kosami i tabunach koni. Gospodyni uznaje, że mąż jest pijany i woła o pomoc.
SCENA 30
Na wołanie Gospodyni zbiegają się goście z miasta. Gospodarz zarzuca im, że przyjechali tu jedynie z nudów, dla zabawy a zamiast tego powinni szykować się do walki. W wyrazie pogardy pluje im pod nogi.
AKTIII
SCENA 1
Gospodarz chodzi tam i z powrotem. Wreszcie znużony kładzie się spać na krzesłach.
SCENA 2
Pojawia się pijany Nos. Mówi, że jest znudzony wszystkim. Według niego życie jest nic nie warte. Zwierza się, że chciał zrównać się z prostym światem chłopskim jednak jego indywidualność mu na to nie pozwoliła. Jest chory na serce ale pomimo tego wciąż pije. Twierdzi, że Chopin gdyby żył to również by pił. Następnie opowiada o tańcu z Morawianką. Gospodarz jest bardzo zmęczony, więc obaj z Nosem zasypiają.
SCENA 3
Czepiec ma pretensje do Muzykanta, że już nie gra. Ten tłumaczy mu, że zagrał już za to co mu zapłacono.
SCENA 4
Czepiec pali się do bójki. Czepcowa radzi mu żeby poszedł do domu bo jest pijany, ten jednak nie słucha.
SCENA 5
Gospodyni rozmawia z Czepcową o weselu. Zgodnie twierdzą, że zabawa jest udana.
SCENA 6
Poeta rozmawia z Rachelą. Rozmyśla o jej wizerunku w sadzie na wietrze. Później zapewnia Rachelę, że będzie tworzył poezję na bazie jej emocji i uczuć.
SCENA 7
Haneczka zachwala wesele rozmawiając z Panem Młodym. Najbardziej lubi tańce i całowanie z Krakusami. Panu Młodemu nie podobają się te czułości.
SCENA 8
Poeta rozmawia z Maryną. Dziewczyna pochwala chłopów, ponieważ usłyszała ich rozmowę o tym, że nie można się poddać i trzeba walczyć o lepsze życie. Poeta opowiada jej o swoich przeżyciach i uczuciach.
SCENA 9
Kuba opowiada Czepcowi o przybyciu Wernyhory na wesele. Mówi mu też, że ma iść z Gospodarzem na Moskali.
SCENA 10
Dziad mówi Czepcowi o poruszeniu wśród chłopów. Jasiek jeździ po wsiach i wzywa wszystkich do walki – chłopi rwą się do broni.