Matka królów

Matka królów to przezwisko jakie
nadano głównej bohaterce, przez sąsiadów. Była znana jedynie jako matka
czterech synów. Było to jej życiowym osiągnięciem. Była świadkiem wzlotów i
upadków swoich dzieci.

Czas akcji nie jest znany dokładnie, ale wiemy, że akcja zaczyna sie przed II
wojną światową i kończy kilkanaście lat po niej. Fabuła trwa około 20 lat. Czas
wyznacza życie najmłodszego syna Łucji - Staśka. Przychodzi on na świat po
śmierci swego ojca a w chwili zakończenia jego dziewczyna spodziewa się
dziecka. Narracja trzecioosobowa. losy bohaterów ukazane są z ich punktu
widzenia.

Bohaterką jest Łucja Król.  To młoda wdowa, która wychowuje 4 synów.
Niewykształcona ale pojętna, nie  do końca rozumie to co się dzieje wokół
niej w ówczesnej sytuacji politycznej i społecznej. Najwięcej trosk przysparza
jej płacenie czynszu i wychowywanie chłopców.

Wiktor Lewen to prawdopodobnie prawnik, aktywny działacz komunistyczny, chętnie
pomaga Łucji.

Roman i Zenon - najstarsi synowie Łucji, bliźniacy.

Klemens - to chyba ulubiony syn Łucji, inteligentny, uczy sie i pracuje.

Staś - najmłodszy syn, najdelikatniejszy i najbardziej wrażliwy.

Tragarz Cyga - przyjaciel Łucji, po śmierci męża liczył na poślubienie jej,
jednak nie dochodzi to do skutku, mimo to ciągle jej pomaga.

Fabuła podzielona na rozdziały bez tytułów.

Łucja jest nam ukazana w chwili gdy traci męża - tramwaj obciął mu nogi. Jest w
ciąży i bez pracy. Dzięki pomocy przyjaciół(m.in. Cygi) jakoś przetrzymuje ten
okres. Zatrudnia sie jako praczka. Tam poznaje Wiktora Lewena, u którego pierze
i który wykazuje zainteresowanie jej życiem. Lewen uczy Klemensa. Łucja prosi
pisze list do Prezydenta z prośbą o pomoc, oczywiście odpowiedź nie nadchodzi.
Poradzono jej by sie skontaktowała z posłem Bruhmerem. Lewen postanawia jej w
tym pomóc, co ściąga na niego podejrzenia  działaczy komunistycznych.

Łucję odwiedza nieznajomy Jagosz.
Wspomina o liście do Prezydenta i mówi jej, że otrzyma ona pomoc jeśli opowie o
swoim pracodawcy Lewenie. Łucja nic o nim nie wie, al. Podaje informacje, które
pomagają w aresztowaniu go. Po wyjściu urzędnika biegnie wprawdzie szybko bo
ostrzec Lewena ale jest już za późno. Lewen zostaje skazany na 7 lat.

             Łucja pisze listy do Lewena, coraz rzadziej. Pracuje
jako praczka, pomagają jej bliźniacy. Zbliża się wojna.

            Lewen w
więzeniu siedzi z innymi działaczami komunistycznymi. Otrzymuje paczki od
organizacji. Więźniowie wierzą, że niebawem wyjdą bo będą potrzebni rewolucji.

Wojna trwa, Lewen opuszcza więzienie, przybywa do Łucji.  Ta w czasie wojny radzi sobie lepiej niż
przed nią, zarabia na szmuglowaniu mięsa i innej żywności. Przechowuje rzeczy Żydów,
którzy uciekli z miasta. Przeprowadza się na Solec.

            Bliźniaki
pracują legalnie, a wieczorami upijają się regularnie. Klemens na ulicy poznaje
Martę, ona w go wprowadza w konspiracje komunistyczną.

            W wieczór
gdy Lewen przybywa do Łucji, przychodzi za nim pijany Niemiec. Zabicie
żołnierza.

Zenon wyjeżdża do roboty do
Niemiec, drugi bliźniak zostaje. Aresztowanie Klemensa. Lewen znika z życia Łucji,
by jej więcej nie narażać.

Po zakończeniu wojny odnajdują
się wszyscy synowie. Roman znajduje sobie żonę, z Niemiec wraca Zenon, a z
obozu – Klemens, wycieńczony fizycznie. Łucja zauważa jak bardzo się zmienili.
Czuje się jakby zmarł piąty nieistniejący. Roman jest żonaty i mieszka w Pradze
zafascynowany socjalizmem. Zenon jest przeciwny socjalizmowi., pracuje
dorywczo, zostaje przy matce. Po czasie poznaje kobietę, która wyjeżdża do
Olsztyna. Klemens poślubił Martę, jest członkiem partii podobnie jak Lewen. Ze
Stasiem sa problemy wychowawcze. Matka znajduje jego dziennik z wierszami.

             W partii następują zmiany do odpowiedzialności
za śmierć Koguta zostaje pociągnięty Klemens. Lewen traci wiarę w system. Kolejnym
ciosem dla Łucji jest aresztowanie Stasia. Został oskarżony o rabunek i sądzony
jest jak dorosły. Mimo że zgrywa twardziela, dostaje niewielki wyrok. Podczas
jednej z wizyt matki w areszcie próbuje jej o czymś powiedzieć, ale nie udaje
mu się. Niebawem okazuje się, że zostanie ojcem.

            O Klemensie
dowiadujemy się z raportów Lewena, chłopak do niczego się nie przyznaje. Aby go
złamać zamknięty zostaje z gestapowcem jednej celi. Gestapowiec tłumaczy, że on
jedynie wykonywał rozkazy swoich przełożonych i nie rozumie jak można go za to
sądzić, Klemens rzuca się na niego i dusi go. Zeznania innych więźniów oczyszczają
go z zarzutów. Wznawiają przesłuchania, wycofuje swoje zeznania, w efekcie
umiera z wycieńczenia.  

Zakończenie:

Lewen wychodzi obronną ręką. Odwiedza Łucje,  ale drzwi otwiera Marta, która informuje Goo stanie
rodziny. Odchodzi. Łucja jest świadoma jakie zmiany szykuje ze soba przyjście
dziecka. Zostaje opiekunka Cygi po jego wypadku. Podsumowaniem sa słowa Cygi, który
zwraca Łucji uwagę na to, że miała ciężkie życie. Ona jednak twierdzi, że inni
mieli gorzej.