Historia rozgrywa się we Francji, w niedużym miasteczku,podczas okupacji
niemieckiej. Na małej więziennej przestrzeni
zostaje stłoczone trzydzieści dwie
osoby. Wkrótce zostaje trzydzieści ,bo dwóch mężczyzn zostaje rozstrzelanych przez hitlerowskich oprawców…Pozostali,
to mieszanka składająca się z ludzi różnych profesji. Właściciel sklepu tytoniowego ,właściciel
sklepu warzywnego,fryzjer, kierowca ciężarówki, maszynista kolejowy ,urzędnicy….Wśród nich są dwie osoby o wysokiej pozycji
społecznej : mer miasta Bourge i
adwokat Louis Chavel. Ich status sprawia, że czują się lepsi od
reszty więźniów i mimo woli to okazują. Adwokat próbuje nawiązać kontakt z kimkolwiek z otaczających go mężczyzn.Po wielu nieudanych próbach nawiązania rozmowy,
znajduje interlokutora w osobie młodego urzędnika, Janviera. Mimo iż ten ledwie słucha co się do niego mówi , Chavel snuje opowieści o
swoich rodzicach ,domu rodzinnym,pracy w kancelarii, swoich klientach i
sporym majątku… Mężczyzna słucha tych
wynurzeń bez większego zainteresowania….
W mieście członkowie Ruchu Oporu zabijają niemieckiego adiutanta komisarza
wojskowego i sierżanta. Strach pada na mieszkańców miasteczka i okolic..
Faszystowski oficer w odwecie wydaje makabryczny rozkaz. W obozie ma zostać rozstrzelany
co dziesiąty więzień. Z jego obliczeń wynika , że mężczyźni mają wytypować z
pośród siebie trzy osoby. Po chwilowym
szoku i zamieszaniu więźniowie nie znajdując innego sposobu, podejmują
decyzję o ciągnięciu losów. W wyniku makabrycznej loterii wyciąga los skazujący
na śmierć: kierowca ciężarówki Voisin,
starszawy urzędnik Lenotre. Są załamani,
ale nie oponują. Trzecią osobą jest, nie wierzący do końca swoim oczom i w ogóle
temu co się wokół niego dzieje , majętny adwokat .Głośno daje wyraz swojemu oburzeniu wykrzykując iż nie ma zamiaru umierać za kogokolwiek, krzyczy o
pomyłce w losowaniu. Zaczyna proponować temu kto go „zastąpi” sto tysięcy
franków. Nie słysząc odzewu, stawia na szali cały swój wielopokoleniowy majątek. Młody urzędnik Janvier żądając
odpowiedniego pisma o przekazaniu majątku jego rodzinie podpisanego przez
świadków, godzi być trzecim z trzydziestu….
Louis Chanel, po wojnie przybiera nazwisko Charlot .Stara
się zupełnie zmienić swój wygląd i zacząć nowe życie, nie mając grosza w kieszeni. Unikając rejonów Paryża w których mógłby zostać rozpoznany przez byłych znajomych, próbuje
znaleźć jakąkolwiek pracę. Czasy są
trudne i nic z tego nie wynika. Jest w
bardzo złym stanie psychicznym .Historia z obozu niszczy go. Zaczyna ją uważać
za największą hańbę swojego życia, a
moment kiedy czekał o świcie na suchy grzechot strzałów –za najgorszy…Ogarniają
go samobójcze myśli i w akcie desperacji postanawia udać się w
strony, gdzie spędził swoje dzieciństwo . Obsesyjna chęć obejrzenia
rodzinnego domu popycha go w drogę. Na
miejscu zastaje siostrę i matkę
człowieka ,który poszedł za niego na śmierć. Siostra ogromnie tęskni za
bratem. Nie wyjawia matce faktu iż on nie żyje, bojąc się o jej serce. Stara kobieta przekonana jest, że syn
zbija majątek, daleko poza granicami Francji.... Louis widzi jak straszne uczucia
miotają młodą kobietą i jaką nienawiścią
darzy„byłego właściciela domu”. Obawiając się zemsty, którą mu
zaprzysięgła, nie przyznaje się kim jest naprawdę.. Zachęcony przez nią , zostaje na dłużej podając się za człowieka
z którym brat przebywał w jednej celi.
Żyje w ciągłym strachu przed wykryciem przez mieszkańców miasteczka i okolicy.
Znają oni historię z obozu i
nazywają byłego adwokata ”dziesiątym
człowiekiem”… Pomaga siostrze Janviera w pracach domowych i ogrodniczych.
Zauważa u siebie rodzące się uczucie do młodej dziewczyny, która obdarza go
zaufaniem. Fakt ,że ciągle ją okłamuje
przygnębiago mocno. Martwi się o jej
bezpieczeństwo i czuje się odpowiedzialny za jej przyszłość..
Dziewczyna żyje podsycając swoją energię ciągłą nienawiścią
do człowieka, dzięki któremu posiadła niepotrzebne jej bogactwo. Chanel jawi się jej jako bezwzględna ,pozbawiona
uczuć istota ludzka…
Wielkim zaskoczeniem dla obojga ,jest moment kiedy na progu
domu staje jego „właściciel”. Dla
dziewczyny jego osoba jest spełnieniem marzeń o zemście. Louis natomiast widzi w tym zdarzeniu rozwiązanie swojej zaplątanej sytuacji. Nie mówi dziewczynie iż rzekomy „adwokat Chanel” ,to w rzeczywistości aktor,
nazwiskiem Carosse - jeden z trzydziestu osób z celi….Sytuacja robi się trudna, kiedy
„dziesiąty człowiek” dochodzi do wniosku, iż Carosse jest poszukiwanym
przez policję mordercą. W wyniku różnych
dramatycznych wydarzeń uświadamia młodą kobietę kim jest naprawdę.
Ginie z rąk aktora ,zabójcy uzyskawszy przebaczenie od siostry Lanviera…