Akcja powieści POTOP toczy się w XVII- wiecznej Rzeczpospolitej. Właśnie zakończył się etap wojen z Tatarami i państwo nie jest w najlepszej kondycji. Wykorzystać chcą to Szwedzi. Podjudzeni przez szlachcica, który poróżnił się z polskim królem maszerują na Polskę. Na tle tych historycznych wydarzeń rozgrywa sie romans między Andrzejem Kmicicem i Oleńką Bilewiczówną. Młodzi od początku przypadają sobie do gustu,
jednak awanturniczy charakter Kmicica zraża Oleńkę. Po suto zakrapianej imprezie urządzonej przez Andrzeja w jednym z odziedziczonych dworków Oleńka odrzuca jego względy. Kmicic szalejąc z rozpaczy urządza rzeź zasciankowej szlachty. Następnie porywa Oleńkę, która zostaje jednak uratowana przez Michała Wołodyjowskiego. Andrzej chce odzyskać szacunek i uczucie Oleńki, zaciaga się więc do wojska księcia Radziwiłła by służyć ojczyźnie i odzyskać
dobre imie. Prześładuje
go jednak pech - zaraz po tym jak przysięga wierność Radziwiłłowi okazuje się on zdrajcą, spiskującym ze Szwedami przeciwko polskiemu królowi. Wkrótce Oleńka przekonuje się że Kmicic słuzy zdrajcy. Nie chce wierzyć wjego dobre intencje. Rozstają się w żalu. Kmicic,ostatecznie przekonawszy sie o zradzieckim charakterze Raziwiłła
próbuje porwać jego brata. Postrzelony przy próbie porwania chroni się w lesie. Wkrótce wyrusza w podróz aby odszukać króla i uprzedzić go o zdradzie Radziwiłła. Ponieważ jego
nazwisko splamione jest mianem zrajcy, przyjmuje na czas podroży nazwisko Babinicz. Olenka tymczasem przebywa wbrew swej
woli na dworze ksiecia Bogusława, kóry ulega jej urokowi i próbuje ją oczarować. Równolegle opisywane sa przygody wspomnianego wcześniej Michała Wołodyjowskiego - rycerza niewielkiego wzrostu lecz groxnego w walce na szable, i jego kompanii. W towarzystwie pana Michała wyróznia się zwłaszcza niejaki Zagłoba - osobnik niepewnego pochzeia , podający się jednak za potomka starej szlachty. We własnych opowieściach urasta do roli bohatera, jednak gdy trzeba wziąć uział w bitwie zecyowanie woli się nie narażać. Jest to jednak postać pełna poczucia humoru, dowcipna i przebiegła. to dzięki jego konceptom towarzysze uchodzą cało z niejenych tarapatów.
Więcej recenzji na temat Potop, tom I