Do zamku nowogrodzkiego przybywają trzej uzbrojeni rycerze krzyżaccy i żądają widzenia z Litworem . Służba z obawy przed gniewem księcia który udał się już na wypoczynek, zawiadamia o przybyciu posłańców Rymwida. Zaufany księcia po wysłuchaniu przybyłych udaje się bez zwłoki do swojego pana. Przyniesione wiadomości wpędzają
Litawora w ledwo skrywaną nerwowość. Zaczyna snuć opowieść o konflikcie między nim a Witołdem-władcą litewskim . Przedmiotem sporu jest Lida, którą podstępnie Witold zagarnął. Ziemie owe wniosła w posagu Litaworowi jego żona Grażyna. Władca za pomocą wojsk krzyżackich zamierza odbić należne mu ziemie z rąk Litwina…
Wstrząśnięty wiadomością o układach z rycerstwem krzyżackim Rymwid, szybko udaje do księżnej Grażyny. Żona księcia jest załamana brataniem się ze znienawidzonymi Krzyżakami. Obawia się także o życie mieszkańców spornych ziem. Obiecuje porozmawiać na ten temat mężem. Odchodząc Rymwid zauważa ku swojemu zdumieniu iż giermkowie księżnej Grażyny odprawiają poselstwo krzyżackie. Wkrótce do wszystkich dochodzi wieść o planowanym ataku na zamek przez wojska krzyżackie. Grażyna wydaje plecenie szykowania się do bitwy a sama udaje się na rozmowę do pokoju męża…
Rymwid widzi księcia w pełnym uzbrojeniu, który dziwnym, lekko niepewnym krokiem wychodzi ze swojej komnaty . Jest to znakiem szykowania się do walki…
Na polach i wśród lasów nowogródzkich rozgrywa się bitwa . Rymwid musi zastąpić w wydawaniu rozkazów księcia Litawora , który aktywnie rzucił się do boju nie wydając swojemu wojsku żadnych rozkazów. Książe wygląda na nieco osłabionego, jego ręka jest niepewna. Kiedy szala zwycięstwa zaczyna przechylać się w stronę najeźdźcy zjawia się pomoc w postaci tajemniczego rycerza okutego w czarną zbroję. Bitwa zostaje wygrana, ale książę Litawor zostaje śmiertelnie ranny …
Ku zdziwieniu tłumu zwłoki księcia są wiezione na pogrzebowy stos odziane w zbroję. Przybyły czarny rycerz zdejmuje przyłbicę i wtedy okazuje się że jest to Litwor a na stos wieziona jest całkiem inna osoba . Oznajmia on zgromadzonym ludziom, że na pogrzebowym stosie płonie jego żona Grażyna która złożyła swoje życie w ofierze dla ojczyzny, po czym sam rzuca się w płomienie ...
Więcej streszczeń na temat Grażyna