Egipt starożytny (IV tysiąclecie p.n.e.-641 n.e.), kraj leżący na obu brzegach Nilu od I katarakty po Morze Śródziemne, którego życie skupiało
się przede wszystkim tuż nad brzegami rzeki. Podstawą utrzymania ludności było rolnictwo skorelowane z wylewami Nilu. Ludność chamito-semicka z domieszką plemion rodzimych.Ok. 6000 p.n.e. pierwotne osadnictwo w dolinie Nilu (kultury Badari, Nagada I).
Okres archaiczny ok. 3100-2686 p.n.e.: król Menes (Narmer) zjednoczył Dolny i Górny Egipt.Stare Państwo i Pierwszy Okres PrzejściowyStare Państwo i Pierwszy Okres Przejściowy (ok. 2686-ok. 218-ok. 2133 p.n.e.), epoka w historii starożytnego Egiptu, po okresie tynickim (okres archaiczny). Zjednoczonym państwem (Delta i Górny Egipt) rządziły dynastie III-VI.Historię Starego Państwa znamy jedynie w zarysie, natomiast zachowały się zabytki, dzięki którym znana jest cywilizacja egipska (piramidy, świątynie, malarstwo w mastabach). Na czele państwa stał król (faraon)-bóg o władzy absolutnej (Egiptu starożytnego religia). Państwo rządzone było przy pomocy urzędników, ziemię uprawiali chłopi (czynsz). Silni władcy prowadzili zwycięskie wojny z Nubią, Libią oraz wyprawiali się na Synaj. Kraj rozwijał się w pokoju, co wydatnie przyczyniło się do jego potęgi gospodarczej i kulturalnej (okres
panowania Dżesera, Cheopsa, Chefrena, Mykerinosa).Prowadzono duże roboty publiczne (budowa piramid w Gizie i Sakkara), dając zatrudnienie licznym robotnikom w czasie wylewów Nilu. Rosła liczba rzemieślników i kupców (wyprawy na Synaj, do Libii). Rozwijały się różne dziedziny nauki: matematyka, a szczególnie geometria i miernictwo, astronomia (potrzeba określenia pory wylewów, kreślenie map nieba), medycyna (chirurgia, ziołolecznictwo), technika i mechanika (budownictwo, irygacja) oraz literatura (Egiptu starożytnego literatura). Wynalazek pisma (hieroglify – egipskie pismo) dał początek piśmiennictwu, rozwijała się sztuka (Egiptu starożytnego sztuka).Od czasów V dynastii następował wzrost znaczenia możnych (urzędników i kapłanów) poprzez gromadzenie nadanych przez władcę ziem (usamodzielnianie się nomarchów). Prowadziło to do stopniowego osłabienia kraju aż do wybuchu zamieszek (koniec VI dynastii). Były to czasy rewolucji społecznej, burzenia starego porządku, plądrowania piramid. Po okresie efemerycznych rządów VII i VIII
dynastii kraj podzielił się i powstały dwa ośrodki władzy: Nennesut ( Herakleopolis) i Teby. Władcy herakleopolitańscy doprowadzili do zjednoczenia państwa na ok. 150 lat. Ostatecznego zjednoczenia dokonał Mentuhotep II z XI dynastii tebańskiej.Średnie Państwo i Drugi Okres PrzejściowyŚrednie Państwo i Drugi Okres Przejściowy (ok. 2133-ok. 1567 p.n.e.) to okres w historii starożytnego Egiptu po drugim zjednoczeniu kraju za rządów XII dynastii. Za panowania tej dynastii (zwłaszcza za Amenemhata III) wzrosła potęga gospodarcza, polityczna i kulturalna Egiptu. Za Sezostrisa III opanowano Nubię (do III katarakty), organizowano wyprawy do Libii i Palestyny. Uzyskano wpływy w Fenicji. Dzięki konsekwentnej budowie i konserwacji systemu nawadniania oazy Fajum kwitło rolnictwo.Rozwijał się handel (Kreta, Cypr, Syria, Libia, kraje na południowy wschód od Egiptu). Wysokim poziomem odznaczała się sztuka (szczególnie wyroby w kamieniu i rzeźba). Jubilerstwo osiągnęło poziom najwspanialszego rozwoju. Wznoszono wiele świątyń i piramid (Lahun, Lisht). Średnie Państwo było złotym okresem literatury egipskiej – wtedy to rozwinęły się nowe gatunki literackie, a język średnioegipski zyskał przejrzystość (stanowiąc wzór dla późniejszych epok).Po upadku XII dynastii zaczął się okres zamieszek i regres gospodarczy, wynikający z braku silnej władzy centralnej (czasy XIII i XIV dynastii). Nubia uniezależniła się od Egiptu. W Delcie osiedliły się plemiona Hyksosów, którzy opanowali Dolny Egipt, zakładając XV i XVI dynastię. W tym czasie Górnym Egiptem władali książęta z Teb (XVII dynastia), którzy powoli rośli w siłę i dążyli do jednowładztwa, odmawiając daniny dla Hyksosów. Podjęta przez XVII dynastię (Kamose, ok. 1580 p.n.e.) walka z najeźdźcami, toczona przez wiele lat i ze zmiennym szczęściem, zakończyła się zdobyciem stolicy Hyksosów – Awaris – i zjednoczeniem kraju (Jahmes I).Nowe PaństwoNowe Państwo (ok. 1567-ok. 1085 p.n.e.) to okres ogólnego rozkwitu zjednoczonego Egiptu za panowania XVIII dynastii. Handel objął Mezopotamię, Morze Egejskie i Azję Mniejszą. W czasie panowania królowej Hatszepsut zorganizowano wyprawę do krainy Punt (przełom XVI i XV w. p.n.e.). Za panowania Thotmesa III wyprawy wojenne przywróciły hegemonię Egiptu w Syrii. Nastąpił rozwój wykształconej warstwy urzędniczej, identyfikującej swoją przyszłość z polityką władcy. Zwycięskie wojny i dary dla świątyń przyczyniły się do ekonomicznego wzmocnienia warstwy kapłańskiej (kapłani Amona). Reakcją na to była reforma religijna Echnatona, prowadząca w konsekwencji do osłabienia kraju.Za XIX i XX dynastii prowadzono zwycięskie wojny zaborcze, m.in. za panowania Ramzesa II i Ramzesa III (np. z Hetytami, odparcie ludów morza), spowodowały wzrost terytorium Egiptu. Widomym znakiem potęgi państwa była budowa wspaniałych świątyń i pałaców (Teby, Pi-Ramzes), nekropola królewska w Dolinie Królów. Nastąpił rozwój piśmiennictwa. Pod koniec okresu kapłani Amona (dzięki potędze ekonomicznej) zaczęli uzyskiwać coraz większe wpływy, aż pod koniec panowania XX dynastii wprowadzili na tron królewski arcykapłana Herhora.Okres PóźnyOkres Późny (ok. 1085-525 p.n.e.) objął podział Egiptu na dwa państwa. Północną częścią rządziła XXI dynastia, której władcy rezydowali w Tanis, a Memfis było centrum administracyjnym. Wokół Teb powstało, formalnie podporządkowane Północy, a faktycznie niezależne, państwo rządzone przez kapłanów Amona. Nastąpił wzrost znaczenia możnowładców. Po upadku XXI dynastii nastąpił okres panowania obcych dynastii (libijskie – XXII i XXIII; nubijska – XXV). W 671 p.n.e. Egipt opanowała na krótko Asyria. Psametyk I, założyciel XXVI dynastii (dynastia saicka), i jego następcy odrodzili dawną potęgę państwa. W latach 525-332 p.n.e. Egipt został podbity przez Persów. W latach ok. 404-ok. 341 p.n.e. w części Egiptu panowały dynastie narodowe (XXVIII-XXX).
Więcej recenzji na temat Historia Egiptu