38. Podaj cechy eposu i jego przykłady w literaturze światowej. epos (Epopeja
homerycka) – to główny gatunek epiki, który ukazuje dzieje legendarnych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności.
Cechy gatunkowe eposu: 1
. Inwokacja - czyli apostrofa umieszczona we wstępie utworu, skiero~ na do bóstwa z prośbą o pomoc w tworzeniu dzieła. W
Iliadzie autor zwraca się do Muzy, bogini, która poddaje pieśń śpiewakom:
„Gniew, bogini, opiewaj Achilla, syna Peleusa”.
2.
Równoległość dwóch płaszczyzn: świata bogów i świata ludzi. W Iliadzie fabuła przebiega w świecie bogów, (bogowie także walczą po dwóch stronach wrogów wojny Trojańskiej, np. Atena decyduje o zwycięstwie Achillesa nad Hektorem) i w świecie ludzi i ludzkich uczuć - dowodem jest np. miłość Parysa do Heleny.
3.
Narrator eposu ujawnia swoje uczucia tylko w inwokacji, potem
jest obiektywny, wszechstronny i zdystansowany wobec wydarzeń.
4.
Wydarzenia są opisane stylem podniosłym, patetycznym, dostosowanym do wagi opisywanych wypadków, co widać wyraźnie w sposobie opisu
walczących w pojedynku Achillesa i Hektora.
5.
Szczegółowy, realistyczny opis przedmiotów i sytuacji (realizm szczegółów). Wspaniałym przykładem jest opis tarczy Achilles Homer opisuje nie tylko kolejne działania wykonawcy Hefajstosa, lecz obrazi przedstawione w płaskorzeźbie. Są one opisane tak, że można je z łatwością odtworzyć. Jest to 10 scen - obrazów z życia pokojowego. Znajdujemy wyobrażenie ziemi, nieba, morza, dwóch miast i życia w tym mieście - śluby, uczty, waśnie handlujących itp.
6.
Opisy scen batalistycznych - sceną taką jest np. pojedynek Hektora z Achillesem, obraz oblężenia grodu, zasadzki i bitwy.
7.
Porównanie homeryckie - jest to porównanie, którego drugi człon jest rozbudowany tak, że stanowi odrębną, epizodyczną scenkę. Przykładem może by porównanie walczących (Achillesa i Hektora) do walki orła i gołębicy, umieszczone w pieśni 22 pt. Pojedynek.
8.
Epizodyczność akcji. Epizod to odstępstwo od toku głównej akcji,” opisanie wydarzenia mniej istotnego, pobocznego, nie związanego z główna
fabułą. Przykładem może być dokładny opis tarczy Achillesa.
9.
Miarą wierszową eposu homeryckiego jest heksametr. Heksametr – to wers, który składa się z sześciu (heks 6) stóp metrycznych: daktyli lub spondejów.
Przykłady eposu w literaturze światowej: Starożytne:
Iliada, Odyseja Homera (greckie eposy)
Eneida Wergiliusza (rzymski
epos)
Gilgamesz (poemat babiloński)
Ramajana (indyjska epopeja)
Polskie:
„Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza
„Chłopi” Władysława Reymonta