Liryka grecka pochodzi prawdopodobnie od pieśni ludowych, dla współczesnych praktycznie niedostępnych, zachowanych jedynie
w szczątkowych fragmentach lub z przekazów późniejszych autorów. Należały do nich m.in. pieśni przy pracy, pieśni obrzędowe, śpiewane z konkretnych okazji czy pieśni religijne, na cześć bogów. Termin
liryka przywołuje tradycję łączenia poezji z muzyką.
Tyrteusz (VII w. p.n.e.)
Twórca poezji patriotycznej, zagrzewał Spartan do walki z Meseńczykami. Prawdopodobnie był jednym ze spartańskich wodzów. Uczeni aleksandryjscy zebrali jego utwory w pięć ksiąg, które zawierały pieśni bojowe, napomnienia oraz poemat elegijny
pt. „Państwo”. Z twórczości elegijnej zachowało się około stu pięćdziesięciu jego wierszy. Głównym celem poezji Tyrteusza było zagrzewanie żołnierzy do boju. Propaguje ona ideologię spartańską, patriotyzm, chwali nieugiętą walkę w obronie ojczyzny i chwalebną śmierć na polu bitwy. Twórczość Tyrteusza przepełniona jest patosem i podniosłością.
Tyrteizm – poezja patriotyczna, nawołująca do walki za ojczyznę lub niepodległość. Motywy tyrtejskie były żywe w literaturze polskiej w okresie niewoli narodowej w XIX w.
Elegia – utwór liryczny o smutnym, poważnym, melancholijnym charakterze. Przedstawia cierpienie lub wspomnienie.
Safona (VII/VI w. p.n.e.)
Uznawana za największą poetkę starożytnej Grecji. Pochodziła z Eresos na wyspie Lesbos. Zgromadziła wokół siebie grupę dziewcząt z dobrych domów, tworząc rodzaj szkoły, gdzie wychowywała je, kształciła, uczyła poezji i wrażliwości na piękno. Był to również ośrodek kultu poświęcony Afrodycie i Muzom.
Głównym tematem jej wierszy jest miłość. Potrafiła wyrazić najsubtelniejsze uczucia i przeżycia. W jej poezji widać podziw dla natury i przywiązanie do przekazów folklorystycznych. Tworzyła pieśni weselne, modlitwy i hymny miłosne. W sumie napisała dziewięć ksiąg wierszy, z których zachowało się niestety niewiele. Starożytni bardzo cenili jej twórczość zastępując jej imię słowem „poetka”, ale również podtrzymywali plotki o jej lesbijskich skłonnościach. Wynikało to z pisanych przez nią wierszy, w których wyrażała swoje głębokie uczucie do wychowanek.
Legenda mówi, że nieszczęśliwie zakochała się i zginęła śmiercią samobójczą, rzucając się do morza ze skał.
Do jej poezji nawiązywał m.in. Jan Kochanowski, nazywając swą zmarłą córeczkę „Safo Słowiańską”, a polską poetkę Pawlikowską-Jasnorzewską określa się czasem mianem „polskiej Safony”.
Strofa saficka – określenie, które powstało od imienia Safony. Oznacza zwrotkę składającą się z trzech wierszy jedenastozgłoskowych i czwartego pięciozgłoskowego, bardzo popularna w polskiej poezji XVI wieku.
Anakreont (ok. 570 – 485 r. p.n.e.)
Poezja Anakreonta bezpośrednio związana jest z kulturą dworską, opiewa flirt, grę miłosną, biesiady i dobrą zabawę w gronie przyjaciół. Działał głównie przy boku wielkich władców. Anakreont pisał pieśni, elegie i jamby. Jego utwory mają lekki, przyjemny i dowcipny styl. Jednak te pogodne, często ubarwione erotyką wiersze nie posiadają głębi, która cechowała np. twórczość Safony. Za tematy swoich poematów autor najczęściej wybierał miłość do chłopców i dziewcząt, piękno życia i urodę ciała. Znaleźć w jego twórczości można także refleksje na przemijającą młodością i nadchodzącą starością. Wśród wierszy Anakreonta znajdują się także zjadliwe i wyszydzające utwory, będące swego rodzaju satyrami.
Anakreontyk - pogodny wiersz o tematyce miłosnej, biesiadnej, erotycznej lub opiewający radość życia.
Symonides (556 – 486 r. p.n.e.)
Symonides tworzył na dworach wielkich tyranów i magnatów. Jako pierwszy pisał liryki chóralne na zamówienie. Jego poematy reprezentują różne gatunki literackie m.in. hymny pochwalne, peany ku czci Apollina, elegie; ale największą sławę przyniosły mu treny. Uznaje się go za twórcę epigramatu. Symonides wprowadził wiele innowacji w poezję grecką, m.in. przekształcił tradycyjny tren, opowiadający o żalu po zmarłym, w hymn pochwalny na jego cześć. Swoją twórczością potrafił wywoływać wiele wzruszeń i powodować poczucie litości, w związku z czym stał się prekursorem poezji żałobnej. Do naszych czasów zachował się szczególnie poruszający „Lament Danai”, czyli lament Danai zamkniętej wraz z małym synkiem w skrzyni, którą z rozkazu jej ojca wrzucono do morza.
Utwory Symonidesa są przepełnione patosem i wzniosłymi zdaniami. Jest on także autorem sławnego epigramatu na cześć bohaterów poległych pod Termopilami: „Przechodniu powiedz Sparcie: tu leżym, jej syny, prawom jej do ostatniej posłuszni godziny.”.
Podniosły styl jego utworów zyskał określenia: „łzy Symonidesa” oraz „lamenty kejskie” (poeta pochodził z wyspy Keos). Do twórczości Symonidesa odwoływał się m.in. Jan Kochanowski.
Pean – pieśń dziękczynna lub triumfalna kierowana do bogów, a w szczególności do Apollina.
epigramat (gr. epigramma – napis) – zwięzły napis na pomniku, rzeźbie, nagrobku itd.