Pieśń o Rolandzie jest anonimowym, najstarszym eposem rycerskim, datowanym na XI wiek. Należy do dziedzictwa kultury europejskiej.
Opisuje starcie dwóch cywilizacji: chrześcijańskiej i muzułmańskiej. Od wielu lat Karol Wielki toczył walki z Saracenami w Hiszpani. Saracenami nazywano wówczas wyznawców Mahometa. Niepokonany pozostał jeszcze krol Saragossy, Marsyl, muzułmanin, ale również wyznawca Apollina. Marsyl zdawał sobie sprawę, że zostanie pokonany przez armię Karola, gdyż ma za mało wojska. Jeden z jego doradców poradził mu, aby przekonał Karola, że przyjmie chrześcijaństwo, jeśli tylko Karol wycofa
się z jego ziemi. Gwarantem, że Marsyl wywiąże się z zobowiązania mieli być zakładnicy. Ponadto Marsyl
miał zgodzić się zostać wasalem Karola. Oczywiście Marsyl nie miał zamiaru postąpić zgodnie z obietnicą. Takie wiadomości mieli przekazać Karolowi jego posłowie. Emisariusze Marsyla dotarli do obozu Karola. Zostali przez niego przyjęci godnie, a Karol wysłuchał propozycji ich pana. Karol nie działał sam, miał doradców, którym ufał. Wśród doradców był Roland, Ganelon i Olivier. Roland nie ufał Saracenom, natomiast Ganelon nakłaniał Karola do wyrażenia zgody na układ z Marsylem. On też z woli Karola udał się do Saragossy z misją zawarcia układu. Ale widocznie Karol nie znał do końca swoich doradców, bo gorzej nie mógł wybrać. Już w trakcie pierwszych rozmów Ganelon nie ukrywał swej nienawiści do Rolanda, królewskiego bratanka, budząc tym zdziwienie Saracenów. Przekonywał Saracenów, że to Roland nakłania Karola do wojen przeciwko nim, a Karol jest pod jego przemożnym wpływem. Jedynie śmierć Rolanda byłaby w stanie zakończyć podboje Karola. Zaproponował, aby ofiarować Karolowi zakładników, który wtedy będąc pewnym obietnic Marsyla uda się do Francji. Jakże łatwo będzie zaatakować wtedy tyły Karola i będącego w tylnej straży Rolanda. Marsyl zaakceptował projekt Ganelona. Karol istotnie wycofał się do Francji przekonany przez Ganelona, że Marsyl przyjął jego warunki. Tymczasem Saraceni w tajemnicy otaczali wojska Karola. Karol kierował się do swojej siedziby, Roland dowodził tylną strażą chroniąc Karola i jego świtę. Miał do dyspozycji dwudziestu tysięcy rycerzy. Czuł zbliżające się zagrożenie. I miał rację. Gdy Roland i wierni mu rycerze zobaczyli zbliżających się pogan postanowili sami stawić im czoło. Roland nie chciał głosem rogu zawracać cesarza. Zdał sobie jednak sprawę ze zdrady Ganelona Rycerze walczyli dzielnie, ale Saraceni zgładzili niemalże wszystkich. Z tym,że i oni zostali zdziesiątkowani. Uproszono Rolanda, aby zadął w róg, niech chociaż ich ciała zostaną pochowane we Francji. Cesarz usłyszał głos rogu i ruszył na odsiecz Rolandowi. I on poznał prawdziwe oblicze Ganelona, gdy ten próbował odwieść go od udzielenia pomocy Rolandowi. Na polu walki pozostało niewielu żywych. Ci Saraceni, którzy uszli z życiem uciekli. Cesarz będąc na polu walki gorąco opłakiwał zabitych rycerzy, nie mógł przeboleć śmierci Rolanda, bohaterskiego, wiernego mu rycerza. Ciało jego zabrał i pochował we Francji, ale wcześniej rozgromił pozostałych przy życiu Saracenów. Serce narzeczonej Rolanda nie wytrzymało jego śmierci, zmarła, gdy dowiedziała się, że jej ukochany nie żyje. Utwór kończy się słynnym zdaniem: Tu kończy się opowieść, którą Turold spisał.