Publicystyka pozytywistyczna , szczególnie w latach siedemdziesiątych , budując program społeczeństwa - organizmu ,
nie mogła ( i nie chciała ) pomijać kwestii obecności Żydów w owym organizmie . Pisał o tym Prus w "
Kronikach tygodniowych " , Świętochowski , wiele uwagi poświęca owemu zagadnieniu
Eliza Orzeszkowa , akcentując przede wszystkim potrzebę zbliżenia obu nacji , szerzenia wśród Żydów , oświaty , konieczność walki z anachronicznymi przejawami ortodoksyjnego judaizmu . Trzeba jednak jasno powiedzieć , że owi pisarze mieli bardzo słabe pojęcie o rzeczywistej sytuacji Żydów na ziemiach polskich , niezbyt dobrze znali życie w żydowskich diasporach , gettach ( miejscach , dzielnicach dobrowolnie zamieszkiwanych przez niemal samych Żydów ) . Utwory obrońców Żydów były znacznie chętniej czytane , niż liczne wtedy broszury i publikacje .