CZAS WOJNY I OKUPACJI W RELACJI TYCH, KTÓRZY PRZEŻYLI. OMÓW NA WYBRANYCH PRZYKŁADACH
"Medaliony" Zofi Nałkowskiej.
Autorka w czasie okupacji działała w warszawskim podziemiu. Po zakonczeniu działań wojennych była członkiem Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. "Medaliony" to zbiór wstrząsających relacji ludzi którzy przeżyli wojnę i okupację. Bohaterowie tych opowiadań wspominają i relacjonizują to co im się przydażyło. Bohater utworu pt. "Profesor Spanner" mówi o makabrycznym procrderze produkowania mydła z ludzkiego tłuszczu. Mówi on o tym w sposób spokojny, pozbawiony emocji, tak, jakby była to rzecz najnormalniejsza w świecie. Ci co przeżyli czas wojny i okupacji mówią także o warunkach obozowych w których byli trzymani. Wspominają, że cierpieli straszliwy głód i pracowali ponad siły, znalezli się na samym dnie upodlenia. Bohaterowie pamiętają jak szczególnie okrótnie traktowane były dzieci. Te, które były za słabe aby pracowac, od razu odsyłano do komór gazowych. Dzieci zdawały sobie sprawę z sytuacji, w jakiej się znalazły. Wiedziały, co je czeka. Ofiary mówią, że obcowanie z takim okrucieństwem i nieszczęściami ludzkimi powodowały, że dzieci zatracały uczucia i człowieczeństwo, a stawały się instynktownie reagującymi na otaczający je świat zwierzątkami. Autorka "Medalionów" posłużyła się relacjami osób, które przeżyły okupacje, przeszły przez więzienia i obozy. Inną relację z wojny i okupacji porusza twórczośc Tadeusza Różewicza. Relacjonuje on, że wartości, które dotąd decydowały o byciu człowiekiem, o jego moralnej i etycznej postawie, ulegały zupełnej dewolucji. Mówił on o tym, że człowiek który widzi ciągle przemoc, śmierc i nieszczęścia nie przywiązuje wagi do wartości humanitarnych. Zatarły się także granice między tym, co piękne a brzydotą. Również cnota, prawda i męstwo nie różnią się od występku, kłamstwa i tchórzostwa. Zjawisko dewaluacji pojęc moralnych powoduje okrucieństwo wojny.