Wisława Szymborska – biografia
Wisława Szymborska urodziła się w Bninie koło Kórnika 2 lipca w 1923 roku, a więc należy do pokolenia doświadczonego przez wojnę. Od roku 1931 przebywa stale w Krakowie. Tu uczęszczała do Gimnazjum SS. Urszulanek, a świadectwo dojrzałości uzyskała na tajnych kompletach. Podczas okupacji pracowała między innymi jako urzędniczka na kolei. Po wojnie studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim polonistykę i socjologię.
Okres, w którym dorastała miał ogromny wpływ na jej późniejszą
twórczość. Dwa pierwsze zbiory jej wierszy były w większości przejawem socjalistycznej
poezji zaangażowanej, a także oznakami ideologicznego uwiedzenia młodej wówczas poetki. Wspominając o latach jej młodości, pragnę jednak zwrócić uwagę nie na kontrowersyjne początki, lecz na to, jak burzliwe były owe czasy i jak oddziaływały na ówcześnie debiutujących artystów. Otóż współczesna poezja wyrosła w znacznej mierze z poczucia kryzysu
języka oraz kryzysu systemu pojęć sfery moralnej, którym żyła kultura europejska. Słowa - takie jak dobro, piękno, prawda - objawiły swą bezradność oraz dyspozycyjność umożliwiającą wszelkie nadużycia. Słowo stało się problematyczne. W związku z tym literat zmienił się w badacza języka, poddając w wątpliwość jego możliwości przekazu informacji. Ponadto tematyka utworów przybrała wymiar bardziej filozoficzny, artyści próbowali ustosunkować się wobec smutnej rzeczywistości. Wielu z nich zwątpiło w człowieka, czemu usiłowali dać wyraz poprzez swą twórczość.
Szymborska na ich tle wypada niezwykle interesująco. Obmyśla świat i potrafi z niezwykłą wręcz dokładnością i precyzją przedstawiać go czytelnikowi, odsłaniając najbardziej zagmatwane i stojące na granicy wyrażalności problemy istnienia. Jest przy tym pisarką w pełni świadomą swojego rzemiosła, twórczynią głęboko intelektualną, filozoficzną. Lubi uogólnienia, ale wychodzą one zawsze od szczegółowych i konkretnych obserwacji drobiazgów życia.
Poetka wytyka ludziom ich wady, uczy, jak zachować dystans wobec siebie samych, choć nie ma ambicji dydaktycznych i jej celem nie jest naprawianie świata. Jest przeciwna jakiemukolwiek patosowi, dlatego właśnie swoją twórczość opiera na dowcipie i jest niekwestionowaną mistrzynią w posługiwaniu się nim. Warto dodać, że podstawą owego dowcipu jest przeważnie ironia. Trzeba jednak pamiętać, że poetka należy do twórców współczesnych i choć stworzyła własną poetykę, co wyróżnia ją spośród innych artystów słowa, to wciąż wiele ją z nimi łączy. Kryzys języka i świadomość niewyrażalności spowodowały rozpowszechnienie tzw. estetyki milczenia, której piewcą jako kategorii artystycznej był Cyprian Kamil Norwid.
Zadebiutowała zaś jako poetka na łamach prasy w roku 1945, a w roku 1952 wydała drukiem pierwszy tomik poezji pt. „Dlatego żyjemy”. W roku następnym weszła do zespołu redakcyjnego „Życia Literackiego” i współpracowała z nim do 1981 roku. Nie związała się jednak z żadną grupą literacką. Szymborska należy do najbardziej utalentowanych poetek powojennego pokolenia. Wydała między innymi następuje tomy poezji: „Wołanie do Yeti”, „Sól”, „Sto pociech”, „Wszelki wypadek”, „Wielka liczba” „Ludzie na moście” (1986), „Koniec i początek” (1993) W 1990 otrzymała
Nagrodę Fundacji Kościelskich, w 1991 Nagrodę im. Goethego, w 1995 Nagrodę im. Herdera, w 1996- literacką nagrodę Nobla.
Wisława Szymborska jest 75 honorowym członkiem Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury (trzecim z Polski - obok Magdaleny Abakanowicz i Krzysztofa Pendereckiego). W uzasadnieniu przyznania dyplomu napisano:
„Wisława Szymborska jest nie tylko jednym z najbardziej wyrafinowanych poetów żyjących współcześnie, ale także najlepiej rozumianych. W wierszach zadziwiających różnorodnością i głębią, z humorem i przenikliwością opisuje, czym było życie w epoce głębokich przewartościowań intelektualnych. Jej muza jest subtelna, a nawet przewrotna”.