Akcja rozgrywa sie w fikcyjnym Oranie lat 40. (stad opinia, ze utwor stanowi metaforyczny obraz lat wojny i okupacji). Wybuch
epidemii i zamkniecie bram
miasta stawia wszystkich bohaterów w obliczu wyboru. Sytuacja zaskakuje mieszkancow miasta, rozlaczonych nagle ze swoimi bliskimi, zagrozonych smiertelna choroba. Zona doktora Rieux (glównego bohatera) przebywa na kuracji w gorskim uzdrowisku. Przyjaciolka dziennikarza Ramberta jest w Paryzu.Rambertowi nadarza siê okazja ucieczki z zadzumionego miasta. Bezmiar cierpienia, którego jest swiadkiem, nie pozwala mu jednak na wybór wlasnego szczescia. Chce pomoc innym. Wlacza sie do pracy doktora Rieux, wokól ktorego skupiaja sie ludzie dobrej woli.
Rieux od switu do nocy jest wsród chorych. Przestaja sie liczyc osobiste sprawy, wlasna slabosc, zmeczenie. Narrator opowiada o losach kilku bohaterow, skazanych na zycie w miescie smierci. Jest wsrod nich Tarrou, ktory pragnie zostac swietym, choc nie wierzy w Boga, Grand - skromny urzednik, oddany wielkiemu marzeniu. Chce napisac powiesc ale przez cale lata doskonali pierwsze zdanie. Ojciec Paneloux, duchowny przekonany jest o tym, ze
dzuma jest zasluzona kara boza, przezywa wstrza widzac umierajace dziecko.
Paneloux i Tarrou umieraja, Grand jest cezko chory. Epidemia z wolna wygasa. Bramy miasta zostaja otwarte. Ci, ktorzy walczyli z dzuma, nie sa juz jednak tymi samymi ludzmi. Dramatyczne przezycia odcisnely na nich trwale pietno. Doktor Rieux, na wpol zywy z wyczerpania, przyjmuje ze spokojem wiadomosc o smierci zony. Wraca do swoich obowiazkow, bo wiciaz wielu mieszkancow miasta potrzebuje pomocy.
W zakoñczeniu powiesci zostaje ujawniony narrator. Byl nim doktor Rieux. To on pisal kronike zadzumionego miasta, by pokazac ogrom zla i heroizm na jaki stac bylo zwyklych ludzi. Narrator wyznaje :"W ludziach wiecej rzeczy zasluguje na podziw niz pogarde". Trzeba zawsze byc w pogotowiu, bo "bakcyl dzumy nie umiera nigdy". Takim heroicznym przeslaniem koñczy siê "Dzuma". To powiesc - metafora, przypominajaca biblijne przypowiesci. Dzuma symbolizuje zlo, ktore moze zaatakowac kazdego i zawsze. Wsrod nieszczesc ujawnia sie pelnia czlowieczenstwa. Tylko ludzka solidarnosc moze uchronic swiat przed dominacja zla, szalenstwem wojen i wzajemnej nienawisci.
Camus nazwal swa powiesc "ksiazka antychrzescijanska". Idac sladami Nietzschego, interpretowal chrzescijanski ideal pokory jako wyraz slabosci i rezygnacji. Sam propagowal heroiczna "etyke bez Boga", oparta na milosci, przyjazni i poczuciu solidarnosci..