Finanse odgrywają istotną rolę w działalności Unii Europejskiej, dlatego też problemy związane z budżetem wzbudzają największe zainteresowanie, a jednocześnie wywołują najwięcej kontrowersji. Unia dysponuje znacznymi kwotami i prowadzi szeroką działalność w zakresie ekonomicznym i finansowym. Budżet Unii Europejskiej wiąże się nie tylko ze sprawami ekonomicznymi – odgrywa on jednocześnie ogromną rolę polityczną. Jest on zatwierdzany przez Radę Europejską oraz Parlament Europejski, natomiast zarządza nim Komisja. Procedura uchwalania budżetu została określona w Traktacie Rzymskim, a przebiega ona w następujący sposób. Najpierw Komisja przygotowuje wstępny projekt na przyszły rok budżetowy i przedkłada go Radzie. Rada Europejska może wnosić doń poprawki, a następnie zatwierdzić dany projekt budżetowy większością głosów. Następnie projekt trafia do Parlamentu Europejskiego i tam ponownie jest rozpatrywany. Parlament ma prawo wnieść swoje poprawki i wówczas projekt wraca ponownie do Rady. Jeśli Parlament akceptuje budżet bez żadnych nowych poprawek, wówczas projekt budżetowy zostaje przyjęty. Zmiany w uchwalonym budżecie unijnym mogą być dokonane tylko wtedy, gdy zgodzą się na to jednogłośnie wszystkie kraje członkowskie. Najwięcej emocji wzbudza zwłaszcza podział unijnych zasobów finansowych pomiędzy poszczególne kraje członkowskie. Jest to konsekwencją różnic między ogólnymi wpłatami wnoszonymi do wspólnego budżetu przez poszczególne państwa a wpłatami dokonywanymi później na ich rzecz z budżetu. Unia Europejska opracowała specjalny regulamin finansowy, który określa najważniejsze zasady unijnego budżetu. Jedną z najważniejszych zasad jest tu zasada jedności. Zgodnie z nią wszystkie
wydatki oraz wpływy Unii Europejskiej powinny być zawarte w jednym dokumencie. Reguła ta nie obejmuje jednak wszystkich instytucji unijnych. I tak na przykład wyłączone są z niej wszelkie operacje związane z zaciąganiem oraz udzielaniem pożyczek, a także
Europejski Fundusz Rozwoju. Do budżetu ogólnego zaliczone zostały wszelkiego rodzaju wydatki administracyjne Unii, natomiast wydatki operacyjne są pokrywane przez poszczególne państwa wchodzące w skład tej organizacji. I tu jednak istnieją wyjątki – zdarza się bowiem czasami, iż Rada decyduje o włączeniu niektórych wydatków operacyjnych do budżetu ogólnego. Drugą bardzo ważną regułą jest zasada uniwersalności, głosząca, że wszystkie wpływy służą do finansowania wszystkich wydatków. Kolejna ważna zasada to zasada jednoroczności. Zgodnie z nią wszystkie operacje budżetowe powinny być zrealizowane w przeciągu jednego roku obrachunkowego. Rok obrachunkowy zaczyna się 1 stycznia a kończy się 31 grudnia. W związku z tym w projekcie budżetowym muszą być zapisane wszelkie możliwe wydatki oraz dochody przewidywane na dany rok obrachunkowy. Następna jest zasada specjalizacji, zgodnie z którą unijne wydatki podlegają szczegółowej klasyfikacji. Podstawą klasyfikacji wydatków jest ich charakter oraz przeznaczenie. I tak na przykład oddzielnie zapisywane są wydatki Rady, Parlamentu, Komisji oraz Trybunału Sprawiedliwości. Ostatnią ważną zasadą związaną z budżetem Unii Europejskiej jest zasada równowagi. Głosi ona przede wszystkim, że unijne wydatki muszą być równe z dochodem. Z tego powodu budżet UE jest określany „budżetem wydatków", ponieważ zatwierdzone wydatki określają sumę dochodów do budżetu. Najważniejszym źródłem dochodów Unii Europejskiej są składki państw członkowskich – to właśnie one tworzą system środków własnych UE. Najważniejsze wpłaty wnoszone przez państwa będące członkami Unii to opłaty rolne oraz cukrowe, cła, wpłaty oparte na przychodach z tytułu VAT oraz bezpośrednie wpłaty członkowskie liczone jako część Dochodu Narodowego Brutto. Wydatki Unii Europejskiej można podzielić na obowiązkowe oraz nieobowiązkowe. Do wydatków obowiązkowych należą wydatki przeznaczone na rolnictwo, a także te wydatki zewnętrzne, które wynikają z umów finansowych zawartych z państwami trzecimi. Wydatki nieobowiązkoweobejmują natomiast głównie wydatki administracyjne, fundusze strukturalne będące podstawowym instrumentem regionalnej polityki UE oraz wydatki związane z polityką wewnętrzną. Wydatki związane z polityką wewnętrzną poszczególnych państw członkowskich obejmują przede wszystkim kształcenie zawodowe oraz edukację, rynek wewnętrzny, przemysł, sieci transeuropejskie, a także badania i rozwój technologiczny. Największa część wydatków unijnych jest pochłaniana przez rolnictwo – chodzi tu głównie o inwestycje dokonywane na rynkach rolnych oraz o środki finansowe przeznaczane na Wspólną Politykę Rolną. Potwierdzono, że największy udział w wydatkach ogólnych mają te wydatki, które są dokonywane z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Ważne miejsce w Unii Europejskiej zajmują takie organy finansowe jak Europejski Bank Centralny, Europejski Fundusz Inwestycyjny oraz Europejski Bank Inwestycyjny. Najstarszą z tych instytucji jest Europejski Bank Inwestycyjny. Istnieje on od 1958, a powołano go na mocy Traktatu Rzymskiego. Działa on niezależnie od budżetu UE. Europejski Bank Inwestycyjny pomaga osiągać cele wytyczone przez Unię Europejską poprzez finansowanie pewnego rodzaju projektów inwestycyjnych. Projekty te promują integrację europejską oraz spójność gospodarczą i innowacyjną gospodarkę. W 1994 roku powołano do życia Europejski Fundusz Inwestycyjny. Jego najważniejszym celem jest finansowanie inwestycji w małych i średnich przedsiębiorstwach. Najpóźniej, bo dopiero w 1998 roku powstał Europejski Bank Centralny. Powołano go na mocy Traktatu o Unii Europejskiej w celu wprowadzenia nowej waluty oraz zarządzania nią. Bank ten ma całkowitą niezależność w zakresie wykonywania swych obowiązków. Jego podstawowym działaniem jest utrzymywanie stabilności cen na obszarze zdominowanym przez euro. Pieniądz odgrywa ogromną rolę w współczesnym świecie, dlatego też sprawy finansowe wysuwają się na pierwsze miejsce w wielu krajach. Podobnie jest też w Unii Europejskiej, która powstała przede wszystkim w celach gospodarczych. Dlatego też finanse unijne są istotnym problemem, któremu warto poświęcić więcej uwagi.
Więcej recenzji na temat Finanse Unii Europejskiej.