J. TRZEŚNIEWSKI, Ocena zamachu majowego 1926 r., Olsztyn 2007Poniższej rozprawce wykażę, że przewrót majowy z 12 V 1926 r. był wydarzeniem o negatywnych skutkach dla
polskiej demokracji okresu międzywojennego. Także motywy kierujące organizatorami zamachem były niejednoznaczne. Postaram
się wykazać również jak negatywne wydarzenia towarzyszyły temu zamachowi stanu. Przewrót majowy z 1926 roku sięga swą a genezą do zaranie polskiej demokracji lat po I wojnie światowej. Narodziny niepodległej Rzeczpospolitej, które były jednym ze skutków traktatu wersalskiego miały jak wiemy miejsce w 1918 r. Wtedy to (17 XI) powstał pierwszy suwerenny rząd polski z premierem Moraczewskim na czele. Rząd ten został powołany z pominięciem drogi demokratycznej przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego. Ten sposób wyboru rządu był koniecznością chwili, a rola Piłsudskiego wynikała z jego autorytetu, jakim cieszył się w kraju. Kolejnym istotnym zdarzeniem z narodzin naszej demokracji czasu międzywojennego
było uchwalenie małej konstytucji. Miało to miejsce 20 lutego 1919 r. Dojrzałą formę młoda polska demokracja osiągnęła wraz z uchwalenie konstytucji marcowej w 1921 r. Wymienione wydarzenia powodowały stabilizacje polskiej demokracji i rozwój instytucji demokratycznych. To właśnie powodowało zejście na margines polskiej sceny politycznej wojskowych z Piłsudskim na czele. Lobby wojskowe wraz z umocnienie się nomokracji traciło swe wpływy, co powodowało jego frustracje. To była jedna z przyczyn, jakie doprowadziły do wzrostu napięcia i roszczeniowość tego środowiska. Dawało ono chętnie podsłuch hasłom antydemokratycznym (wymierzonym przeciw polskiej demokracji opartej na konstytucji marcowej). Sam Piłsudski odsuwany od wpływów i wycofujący się od życia politycznego od 1923 r był osobiście dotknięty brakiem wpływów na rząd i parlament chętnie działał on przeciw młodej polskiej demokracji. Jego prasowe polemiki i wypowiedzi w środowisku wojskowych (wywodzących się z POW) były wymierzone w organa konstytucyjne Rzeczpospolitej. Było to działanie szkodliwe dla Polskiej demokracji gdyż w połączeniu z jej problemami (rozbiciem politycznym) oraz niepokojami społecznymi prowadziło do anarchizacji nastrojów i zagrożenia spokoju wewnętrznego (np. strajki, rozruchy, kryzys ekonomiczny – hiperinflacja). Te właśnie przyczyny oparte na motywacjach osobistych sprzecznych interesem narodowym doprowadziły do wybuchu
przewrotu majowego 1926 r. Sam przebieg zamachu majowego był pasmem negatywnych zjawisk. Składały się a nie np. walki miedzy regularnymi jednostkami Wojska Polskiego pociągające za sobą kilkaset ofiar śmiertelnych. Innym nie mniej negatywnym zjawiskiem było kompletnie poderwanie autorytetu władz konstytucyjnych Rzeczpospolitej. Piłsudski nawet nie próbował porozumienia z prezydentem Wojciechowskim wybrał rozwiązanie siłowe. Poderwanie autorytetu władz na taka skale ma zawsze negatywne i długotrwałe skutki. Dowodzą tego posunięcia, jakie rebelianci z Piłsudskim na czele wprowadzili po przejęciu władzy. Negatywnym zjawiskiem, które było następstwem przewrotu majowego 1926 roku było przerwanie rozwoju polskiej demokracji. Pierwszym posunięciem politycznym o długofalowym znaczeniu była tak zwana “nowela sierpniowa”. Była to nowelizacja konstytucji marcowej z 1921 roku. Nowela sierpniowa wprowadziła w polskiej konstytucji przede wszystkim rozszerzenie uprawnień prezydenckich. Prezydent w porozumieniu z Radą Ministrów miał parowo do rozwiązywania parlamentu. Po odsunięciu (nielegalnym) prezydenta Wojciechowskiego nowym prezydentem Rzeczpospolitej został Ignacy MoŚcicki człowiek związany z obozem Piłsudskiego. Te posunięcia polityczne odsuwały Parlament od wpływu na kształt polskiej demokracji oddając całość władzy w ręce obozu zmazanego z Piłsudskim. W tym okresie możemy mówić o zaniku w Polsce demokracji, przewrót ukształtował tak zwane rządy autorytarne Piłsudskiego. Jak widzimy jest to kolejny negatywny skutek przewrotu majowego roku 1926. Zwyrodnienie demokracji, jaki skutek przewrotu majowego pozwoliło na tak zwane procesy brzeskie w 1932 r. Była to rozprawa z przywódcami opozycji o wyraźnym podłożu politycznym. Ostatni negatywnym skutkiem przewrotu majowego było wprowadzenie nielegalnych metod walki politycznej. Piłsudski wraz ze swa ekipa posuną się nawet do aresztowań opozycyjnych posłów i osadzania ich w obozie pracy (Bereza Kartuska). Obóz sanacyjny pod nieformalnym przewodnictwem Piłsudskiego stosował tez oszustwa w toku wyborów np. poprzez korzystanie z funduszów państwowych w kampanii wyborczej. Jak widzimy przewrót majowy z 12 maja 1926 r. miał wiele negatywnych skutków. Także pobudki kierujące jego przywódcami były często wynikiem osobistych frustracji i żądzy władzy. Również skutki przewrotu, który był w istocie zamachem stanu były negatywne z powodu zniszczenia dorobku młodej polskiej demokracji, jaka narodziła się po pierwszej wojnie światowej. Dogłębna analiza polityki II Rzeczpospolitej w odniesieniu do jej koncepcji rozwiązania kwestii stosunków z Niemcami może również prowadzić do wniosku, iż rządy sanacji, ( z której wywodził się minister Beck) a wynikające z koncepcji Piłsudskiego doprowadziły do upadku rzeczpospolitej. Jednak teza ta formułowana przez historyków marksistowskich jest w dzisiejszych czasach odrzucana tylko ze względu na ideologię badaczy ja formułujących. Jedynka nie Moza jej do kona odmówić słuszności analizując negatywne aspekty przewrotu majowego jego dalsze skutki. Więcej informacji na ten temat, opracowania na zlecenie (wszystkie poziomy): trzesniewskiMAŁPApoczta.onet.plhttp://pl.shvoong.com/tags/jat/
Opublikowano dnia:
lutego 17, 2007
Więcej recenzji na temat Ocena zamachu majowego 1926 r