W monografii zatytułowanej „Wojna z Jugurtą” sławny historyk rzymski Salustiusz opowiada historię długotrwałego konfliktu
swego państwa z krolem Numidyjczyków. Jugurta, adoptowany przez władcę Numidii, po jego śmierci bezprawnie zagarnął tron, najpierw podstępnie zabijając jednego z
legalnych następców, a drugiego z nich ścigając później i wypowiadając mu wojnę. Państwo rzymskie, mające władzę zwierzchnią nad całą Numidią, wtrącało się w cały ten konflikt, początkowo zamierzając zaprowadzić zgodny z prawem i sprawiedliwością porządek. Jugurta jednak nieustannie manipulował wyższymi urzędnikami oraz Senatem za pomocą łapówek i przekonywań swoich popleczników – w efekcie udało mu się zagarnąć całe królestwo Numidii i zamordować ostatniego z legalnych dziedziców tronu, zanim Senat i Lud Rzymski wreszcie ocknęli się z zaślepienia i żądzy pieniędzy.Salustiusz, opowiadając losy wojny, nie skupia się jedynie na działaniach
wojennych, oblężeniach, bitwach i podstępach – często popada w ton moralizatorski, pouczając o zgubnych efektach ulegania cudzym wpływom, poddawania się żądzy złota i zaszczytów. Przedstawia szczegółowo tło wydarzeń, kreśląc rys geograficzny Afryki, historię rodu Jugurty i jego przodka Masynissy, ukazuje sylwetki wybitniejszych postaci, pojawiających się w miarę rozwoju działań wojennych. Przytacza mowy posłów, trybunów i innych osób, ważne dla dalszego rozwoju wydarzeń, które nieraz potrafiły zupełnie odmienić opinię publiczną i nastawić ludzi przeciwko niedawnym ich ulubieńcom. Całość więc jest skomponowana w charakterystycznym dla Salustiusza stylu, łączącym dziejopisarstwo z moralizatorstwem.