Literackie portrety kobiet Omówię 2 pary postaci z wielkich powieści pozytywistycznych, są to Izabela Łęcka i Helena Stawska
z „Lalki” Bolesław Prusa oraz Emilia Korczyńska i Maria Kirłowa z „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej. Ponadto przedstawię postać Jagny na tle innych postaci kobiecych w „Chłopach” Władysława Reymonta.Izabela Łęcka jest przedstawicielką rodowej arystokracji, córką zarozumiałego egoisty, o bardzo ciasnych horyzontach umysłowych, który liczy na bogaty mariaż swej córki, aby uratować
się od nędzy. Izabela jest niepospolicie piękną, dwudziestopięcioletnią panną, która żyje w przeświadczeniu, że jest wyśnionym ideałem każdego mężczyzny ze względu na wielką urodę, wysokie urodzenie i kulturę. Owszem, zna języki obce, ale jej zainteresowanie sztuką jest powierzchowne, podobnie maniery.
Izabela jest typowym produktem sfery, do której należy. Mając 18 lat odrzucała świetne propozycje małżeństwa, nie znajdując w kandydatach odpowiednich dla siebie partnerów. Rozczarowuje się gorzko, gdy wraz z ubywaniem majątku, ubywa też kandydatów do jej ręki. Ma też coraz mniej okazji do pokazania się w świecie.
Początkowo nie zauważa Wokulskiego, jako człowieka nie z jej sfery. Gdy jednak bogata i wpływowa prezesowa Zasławska staje się jego przyjaciółką i zaprasza na wakacje, Izabela już nie poczytuje sobie za hańbę kontaktów z kupcem i docenia korzyści, jakie przynosi ta znajomość. Wokulski wnosi bowiem do rodziny poczucie stabilizacji materialnej.
Kontrastowa wobec Izabeli jest postać Heleny Stawskiej. Jest równie piękna, choć parę lat starsza od Izabeli, ale jej pozycja społeczna jest znacznie niższa. Parę lat wcześniej jej mąż został niesłusznie oskarżony o morderstwo i uciekł za granicę aby uniknąć więzienia. Niestety słuch o nim zaginął, więc sama musi sobie dawać radę udzielając lekcji gry na fortepianie. Zawistna baronowa Krzeszowska zwabia do siebie naiwną panią Helenę wraz z córeczką pod pozorem zatrudnienia jej przy porządkowaniu i naprawie sukien i bielizny stołowej. W końcu oskarża o kradzież lalki i nie płaci za pracę. Stawska ma jednak gołębie serce. Współczuje baronowej, że straciła córeczkę i wszystkie jej niecne postępki tłumaczy rozpaczą i samotnością..W pięknej, pracowitej, dobrej i wrażliwej Stawskiej Rzecki widzi idealną partnerkę życiową dla Stacha. Niestety, on nie umie wyzwolić się spod uroku panny Izabeli, cho dostrzega jej zalety.
Emilia Korczyńska i Maria Kirłowa z powieści Elizy Orzeszkowej „Nad Niemnem” to kobiety z tej samej warstwy społecznej – szlachcianki z podupadłych po powstaniu styczniowym majtków na wschodzie Polski. Podobnie jak Izabela Łęcka i Helena Stawska w „Lalce” są to postacie ukształtowane na zasadzie kontrastu. Oprócz statusu społecznego łączy je miejsce zamieszkania, wiek, posiadanie rodziny, podobna przeszłość. Dzieli natomiast sposób życia, zainteresowania, poglądy. Emilia, w młodości ładna i posażna panna, jest żoną Benedykta Korczyńskiego, zamkniętego w sobie, zniechęconego, zapracowanego człowieka. Z upływem lat coraz rzadziej znajdują wspólny język. Benedykt ciężko pracuje, aby utrzymać nadszarpnięty majątek. Emilia nie tylko że nie rozumie trosk męża, ale nawet nie chce o nich słuchać. Nieustannie ma za złe mężowi, że nie zaspokaja jej duchowych potrzeb, czuje się opuszczona i samotna. Korczyńska jest
hipochondryczką, kapryśną jak dziecko. Zazwyczaj zmęczona, narzekająca na ból głowy. Prawie nie opuszcza buduaru, nie pozwoli otwierać okien nawet latem, jest więc osłabiona i cierpi na migrenę.
Histerią terroryzuje domowników. Emilia pod pozorem choroby mało uwagi poświęca dzieciom i właściwie niewiele o nich wie. Ożywia się tylko wówczas, gdy przyjeżdżają goście, choć zdarza się to rzadko. Emilia jest zatem egoistką, rozpamiętującą niedostatki życia wiejskiego i oddalenie od „wielkiego świata”. Maria Kirłowa mieszka w majątku Olszynka, wychowując pięcioro dzieci. Jest prosta, bezpośrednia, szczera, szlachetna, mądra i dzielna. W przeszłościodebrała prawdopodobnie podobne co Emilia typowe dla szlachcianek wykształcenie, pamięta nawet nieco francuski, ale w dorosłym życiu nie pozwala sobie na sentymenty, kieruje się zdrowym rozsądkiem i
niezłomnymi zasadami. Nie ma czasu na wizyty w sąsiednich dworach, nie zajmuje się plotkami. Sama prowadzi gospodarstwo; pracuje ciężko na dzieci i męża nieroba, który rzadko bywa w domu. W epopei chłopskiej Stanisława Władysława Reymonta
Jagna wyróżnia się na tle bogatej galerii chłopek. Jest nie tylko oczkiem w głowie zamożnej wdowy Dominikowej, ale również piękną dziewczyną. Jagna jest wysoka, tęga, zdrowa, ma gęste jasne włosy i niebieskie oczy, jest bogato ubrana. Stara się o nią wielu kawalerów, ale Dominikowa przepędza ich bezlitośnie. Chce dla córki bogatego kandydata, a ponieważ Jagna zdaje się zupełnie na jej wolę, wychodzi za najbogatszego gospodarza, wdowca Borynę. Cała wieś obserwuje Jagnę, słusznie przewidując, że stary wkrótce zostanie rogaczem. . Jagna wyróżnia się nie tylko urodą i siłą. Jako jedna z nielicznych potrafi czytać, ma zdolności manualne – robi najpiękniejsze we wsi wycinanki i inne ozdoby świąteczne. Jest niezależna, nie liczy się z opinią wsi. Nie ma poczucia winy w związku z romansami. To mężczyzn, którym nie może się oprzeć, obarcza odpowiedzialnością. Uważa się za ich ofiarę. Prus przeciwstawia Izabeli Łęckiej, bezużytecznej, pustej arystokratce, Helenę Stawską, skromną, szlachetną kobietę utrzymującą się z robótek ręcznych i lekcji. Emilia Korczyńka prowadzi próżniacze życie zamknięta w czterech ścianach własnego buduaru również nie cieszy się sympatią narratora powieści „Nad Niemnem”. Bliższa sercu Elizy Orzeszkowej jest Marynia Kirłowa, która ocenia ludzi nie według majątku, a według ich wartości, przede wszystkim zaś użyteczności w społeczeństwie i która sama ciężko pracuje.Z kolei postać Jagny ukształtowana została przez autora w sposób naturalistyczny. Jej życiem kieruje instynkt, któremu nie może się oprzeć, targają namiętności, których nie rozumie. Jagna zostaje kochanką Antka nie my śląc o konsekwencjach. Zdradzając starego Borynę nie ma poczucia winy, czuje się ofiarą własnej kobiecości.