Św. Augustyn Wyznania (tłum. Z. Kubiak, Warszawa 1994 (wybór))Od Tagasty do Ostii – Zygmunt KubiakCzas ma trzy dziedziny׃ obecność rzeczy minionych, teraźniejszych i przyszłych. W strefie ,,Wyznań” dziedziny te
są zjednoczone. Strefa jest dziedziną literatury klasycznej. Tradycja kultury polega na tym, że pewna liczba dzieł jest nam stale obecna. Św. Augustyn żył w tym kręgu literatury klasycznej. W chłopięctwie czytał już Wergiliusza Eneidę i ją przeżywał. Gdy miał 19 lat czytał w szkole retoryki jeden z dialogów filozoficznych Cycerona – Hortensjusz, który jego modlitwy skierował do Boga. Hortensjusz nie zachował
się do naszych czasów. Dzieła literatury klasycznej są posągami alei naszej medytacji, do której się wraca. Dzieła te istnieją już wtedy w przestrzeni, nie w czasie, albo w czasie postrzeganym jako przestrzeń... Wyznania istnieją w wieczności doczesnej.IV wiek n.e., Tagasta położona 300 km od Morza Śródziemnego, wschodnia część dzisiejszej Algierii, na południowy zachód od nadmorskiej Kartaginy (zburzona przez Rzymian w 146 r. p.n.e. I odbudowana przez nich). Regiony nazywane wówczas Numidią. Język punicki obok łaciny istnieje tu do końca cesarstwa lub islamskiego podboju.Św. Augustyn wychowuje się z rodzicami, jednym bratem, może z dwiema siostrami w domu i szkole łacińskiej. Na studia retoryki wyprawiony został do miasta Madaury. Chce w przyszłości uczyć innych wymowy sądowej i politycznej. Od momentu przeczytania Hortensjusza do wydarzeń własnej biografii duchowej, których zapis kończy narrację historyczną „Wyznań'' odbywa wędrówkę filozoficzną(373-386/387). Był we wspólnocie manichejskiej. Babilończyk Manes (216-277r. n.e.) mówił językiem starosyryjskim, żył i nauczał w Persji, zginął na rozkaz króla z dynastii sasanidzkiej Bahrama I. Głosił doktrynę wywiedzioną z zoroastryzmu, buddyzmu, judaizmu, nauki chrześcijańskiej. Uważał siebie za Ducha Św. Manicheizm: są 2 potęgi: dobra i zła. Przed powstaniem Świata moce ciemności wdarły się do światła, dlatego teraz boska światłość jest uwięziona w materii. Trzeba wyzwolić swą duszę od zła. Ludzie: wybrani – nie uczestniczą w życiu, tak jak inni; słuchacze – prktykują częściowo i wierzą, że w II życiu będą wybranymi. Przez 9 lat studiowania i nauczania retoryki (w Tagaście, Kartaginie, Rzymie) Św. Augustyn jest słuchaczem manichejskim (374-383). Jednocześnie interesuje się astrologią (cenioną przez Hipparcha, Ptolemeusz, licznych filozofów – gł. stoików) i badaniami tyczącymi się przyrody ziemskiej i kosmicznej. Maniliusz – poeta łaciński, stoik, napisał poemat dydaktyczny Astronomica. Augustyn długo nie będzie mógł uwolnić się od tej nauki.Studiuje dzieła platoników. Otrzymuje teksty przetłumaczone na łacinę przez Gajusza Mariusza Wiktoryna (komentował traktat Cycerona, tłumaczył Platona, Arystotelesa, Porfiriusza. Możliwe, że Augustyn czytał też teksty Plotyna (chociaż fr. Ennead) – twórcę neoplatonizmu . Traktaty te wprowadzają w medytację metafizyczną platonizmu rozwiniętego. Plotyn głosi: wszelkie rodzaje bytu są emanacjami jedynej Potęgi, którą utożsamia z Parmenidesowym „Jednym”, „Dobrem” Platona, stwierdzając, że Absolutu nie można określić. Materia jest emanacją Jednego, jest najbardziej zewnętrznym spośród koncentrycznych kręgów bytów. Pomiędzy Jednym, a materią są warstwy: umysł kosmiczny, dusza kosmiczna, przyroda. Najniższą emanacją twórczą jest przyroda, physis wyposażoną w świadomość słabą, pełną urojeń, których projekcją jest świat materialny. Człowiek skupia w sobie różne warstwy bytu, jest mikrokosmosem, w którym istnieją 3 emanacje pomiędzy Jednym, a materią. Njazwyklejszym procesem jego świadomości jest myślenie dyskursywne na poziomie duszy kosmicznej, ale poniżej niej ciągle kipią urojenia na poziomie przyrody. Niekiedy potrafi się wznieść ku intuicji na poziomie kosmicznego umysłu. Wzbijając się jeszcze wyżej człowiek może osiągnąć enosis (zjednoczenie), w którym ludzkie ja utożsamia się przez chwilę z najwyższą jednością Jednego. Jest to nplatońska koncepcja ekstazy. Medytacja neoplatońska przezwyciężyła w jego umyśle doktrynę manichejską. Św. Augustyn studiuje teksty biblijne, zwłaszcza św. Pawła.
Więcej recenzji na temat Wyznania - wstęp część I