Starożytni Grecy u szczytu swojej cywilizacji zostali przytłoczeni wojną z Persją i wojną peloponejską. Kultura Helleńska objejmowała ziemnie greckie wraz z Atenami, Spartą oraz innymi republikami na Morzu Egejskim i w Joni(Azji Mniejszej).Herodot(480-425r.p.n.e.) zaczyna swoją opowieść od opisu walk Grecji z Persją. Konflikt tak stary, że ginie w mgłach legend, według Herodota bierze swój początek od panowania Krezusa(VI w.p.n.e.), króla Lidii w Azji Mniejszej. Krezus zawładnął prawie wszystkimi polis w regionie zaczynając od Efezu.
Rozpalony własnym sukcesem,. zaatakował królestwo Medów na wschodzie. W Kapadocji zmierzył
się z Cyrusem Wielikim, królem Persji, który ostatecznie wygrał i przejął stolicę Lidii-Sardes. Herodot, który był Grekiem, z uznaniem opisuje fenomem wzrostu potęgi perskiej cywilizacji. Cyrus wywodził się z dynastii Achemenidów, zbudował ogromne imperium rozciągające się od zachodnich granic Indii do Morza Śródziemnego. Kilka lat później po zwycięstwie nad Lidią Cyrus umiera(528p.n.e.) podczas kampanii przeciwko Massagetom. Jego syn Kambyzes, okrutny ,szalony i zły władca, napada Egipt i ginie w 521 r.p.n.e.. Jego tron zaś wpada w ręce uzurpatora Gaumaty-Bardii(Smerdisa). Zostaje on dyskretnie usunięty z królewskiego tronu, a na jego miejsce wstępuje Dariusz. Dariusz zjednoczył imperium Cyrusa oraz udoskonalił administrację perskiego imperium. Poprowadził wielką kampanię przeciko Scytom lecz został odparty. Kiedy Dariusz podbija Trację Jońskie tereny zamieszkałe przez Greków wznoszą rewoltę(499r.pn.e.) pod dowództwem Arystagorasa z Miletu. Rebelianci wspomagani prze Ateńczyków palą Sardes. Dariusz zdusił bunt, jednak to niewystarczyło by ugasić rozpaloną do Greków nienawiść. Jego służacy miał mu co dzień powtarzać:"Panie, pamiętaj o Atenach". Po nieudanej wyprawie perskiego generała Mardoniusza w 492r.p.n.e., Dariusz wysyła do Grecji posałańców z prośbą o symbolicznbą daninę w postaci ziemi i wody. Część miast zgodziła się, ale większośc, właczają w to Ateny, nie. Potężna flota perska wylądowała w Attyce. Przeciwko niej na polach Maratonu stanęła malutka armia Grecka prowadzona prze Militiadesa. W historycznej bitwie (490r.p.n.e.) odważni Ateńczycy, bez pomocy Spartan,o którą prosili, przełamują Perską armię. Dariusz, który umiera niedługo po bitwie przekazuje swojemu synowi, Kserksesowi, tron a wraz z nim żądzę zniszczenia Grecji. Natępca zebrał z całego imperium siły lądowe oraz morskie, które przerprawiły się mostem zrobionym z łodzi przez Hellespont(Dardanele). Zbliżające się siły Kserksesa sprawiają, że Grecy zapominają o swoich kłótniach i jednoczą się pod wspólnym sztandarem. Rozejm ten nie jest jednak trwały. Ateny pod rozkazmi Temistoklesa wyrastają na morską potęgę. Peloponezejczycy zaś rozpoczynają budowę muru na przesmyku Korynckim. Herodot opisuje w detalach rozgorączkowane przygotyowania Greków do wojny. Opór Grecki ciągle delikatny, kruszał kiedy to kolejne północne polis odłączały się od Aten i wstępowały do armii Kserksesa. W końcu Grecy decydują się przekazać wojska pod wodzę Leonidasa, króla Sparty, gdzie bronić będą wowązu Termopilskiego, podczas gdy armada zaatakowuje wroga pod Artemision. Termopile były świadkami jak nieustraszeni Grecy walczą i giną zdradzeni i przygnieceni miażdżącą przewagą wroga. Starcie pod Artemision było zajadłe lecz nie przyniosło wyraźnego rozwiązania. W obu potyczkach Grecy pokazali swoją ambicję. Podpalenie Sardes musi jednak być pomszczone a Ateny leżały niedaleko. Przed marszem na najwspanialsze greckie miasto Persowie kierują się splondrować siedzibę delfickiej wyroczni, zostają jednak zawróceni przez nadnaturalne siły . Persowie zawracają więc ku Atenom, by podłożyć ogień pod opustoszałe miasto. Ateńczycy zalarmowani zbliżającymi się siłami wroga, uciekają na Salaminę.
Kserkses osiągnąwszy swój cel mógł wracać, ale jego żądza władzy okazała się siniejsza. Greccy bogowie nie pozostają jednak bezczynni, kiedy człowiek podważa ich potęgę. Historia toczy się według odwiecznych zasad. Flota perska skierowała swoje żaglę w stronę Salaminy. U wód tej wyspy czeka zakotwiczona flota połączonych sił greckich. Na Przesmyku Korynckim obradowano nad wycofaniem się na Peloponez. Temistokles wpadł na pomysł, że to perskie siły powinny zaatakować przerażonych Greków. W walce, która nastąpiła, wielkie perskie statki utkwił w wąskim kanale, co pozwoliło miejszym statkom greckim na wymanewrowanie sił worga i zadanie im druzgoczącej klęski. Herodot opisuje obiektywnie zwycięstwo kilku demokratycznych państewek nad Perską monarchią, choć sam na pewno jest demokratą.Wiedza i ciekawośc poszerzja jego horyzonty. Anektody dodają dziełu uroku. W dziewiątej, ostatniej, kiędze przedstawiony jest Kserkses, ostatecznie pokonany, rozpoczynający swój odwrót do Persji. Marodniusz wybiera jednak zostać z garstką wojska. Ateny zostają zdobyte drugi raz w ciągu dziesięciu mięsięcy. Greckie przymierze zaczyna się chwiać.Przysłane posiłki ze Sparty jak też od innych miast są spóźnione. Dochodzi do bitwy pod Platejami(479r.p.n.e.), w której to Grecy rozbijają siły Mardoniusza.
Po drugiej stronie Morza Egejskiego oddział floty Greków niszczył pozostałe perskie statki pod Mykeale. Wraz z tym inwazja perska na Europę zostaje odparta.
Opublikowano dnia:
sierpnia 21, 2006
Więcej recenzji na temat Dzieje