Arabski świat ze swą akceptacją wielożeństwa, z haremami i z wizją nieba pełnego hurys, u Europejczyków wywołuje całą gamę uczuć od zazdrości aż do purytańskiego oburzenia. Zawsze jednak fascynuje swą odmiennością i egzotyką. Islam to religia pozytywnie nastawiona wobec ciała i seksu, toteż literatura Wschodu słynie ze swoje zmysłowości. W porównaniu z europejskimi bajkami, które bardzo lakonicznie wspominają o seksie, często ukrywając treści erotyczne pod maską różnorodnych symboli,
opowieści orientalne są bardzo bezpośrednie w poruszaniu tej problematyki, otwarcie opisują rozkosze życia intymnego.
Tematyka miłosna i seksualna obejmuje ¼ część Księgi. Obok uzryjskich historii o niespełnionej miłości znajdują
się tu erotyczne opowieści z drobiazgowymi opisami seksualnych zbliżeń. Twórcy bajek wschodnich nie stronili od pikantnych szczegółów, sięgając nieraz do anatomii i fizjologii seksualnej. Sceny pełne erotyzmu występują nie tylko w opowiadaniach o charakterze romansu lub facecji, pojawiają się również w opowieściach o cechach i strukturze bajki magicznej, jak choćby w Opowieści o szewcu Maarufie .
Bogactwo i różnorodność problematyki miłosnej w Księdze jest wręcz zdumiewająca. Można tu znaleźć historie o zazdrości, zdradzie, o namiętności kazirodczej i miłości homoseksualnej oraz sceny orgii i sodomii.
Choć tematem tak wielu bajek jest miłość, to w większości krajów arabskich podstawą do zawarcia związku małżeńskiego nie jest skłonność młodych ku sobie, lecz kontrakt zawarty między ich rodzicami. W kulturze arabskiej świat mężczyzn i świat kobiet są od siebie oddzielone. Młodzi poznają się dopiero na ślubnym kobiercu. W baśniach europejskich poślubienie pięknej księżniczki i prawa do sukcesji władzy często są ze sobą połączone, w opowieściach arabskich zdobycie ręki dziewczyny to tylko połowa sukcesu, bohater już jako żonaty mężczyzna poddany jest serii różnorodnych prób i dopiero uporanie się z nimi prowadzi do ostatecznego zwycięstwa — królewskiego tronu.
W wielu opowieściach młodzieniec, by zdobyć dziewczynę, którą sobie upodobał, dopuszcza się przemocy wobec jej bliskich. Pełne agresji zachowanie, dowodzi męskości i jurności bohatera, toteż nie budzi sprzeciwu wybranki. Zgodnie z konwencją baśni arabskich młodzieńczy urok bohatera działa tak silnie na dziewczęta, iż nie mają ani siły, ani ochoty się przeciwstawiać.
W przeciwieństwie do bohatera zachowanie antagonisty rzadko nosi znamiona przemocy seksualnej. W Opowieści o Alim Szar i niewolnicy Zumurrud antagonista porywa piękną niewolnicę, której nie udało mu się wcześniej kupić. Jego zemsta jednak ogranicza się do bicia i głodzenia dziewczyny. Prawa rządzące baśnią domagają się zachowania pozytywnego wizerunku wybranki bohatera. A zgodnie z obyczajami arabskimi zgwałcona kobieta jest traktowana jak cudzołożnica.
Takie postępowanie wynika z przekonania, propagowanego również przez opowieści z Księgi tysiąca i jednej nocy, że kobiety nigdy nie są bezbronne. Obok magii, którą para się większość bohaterek Księgi, kobiety z opowieści arabskich dysponują całym arsenałem podstępów i forteli. Tematem wielu anegdot, opowiadań, bajek i baśni zgromadzonych w antologii arabskiej jest kobieca przebiegłość. Czasami są to zabawne historyjki, więcej jest jednak w Księdze opowieści podszytych mizoginizmem, kobieta jest w nich demonizowana, przedstawiana jako stręczycielka, nierządnica, czarownica.
Kraje arabskie słyną ze swego patriarchalizmu. Koran zezwala mężczyznom na posiadanie czterech żon oraz nieograniczonej ilości niewolnic i nałożnic. Kobiety muzułmańskie są całkowicie podporządkowane mężczyźnie, najpierw ojcu, a potem mężowi. To nastawienie patriarchalne znajduje odbicie w Księdze tysiąca i jednej nocy. Wartość kobiety jest oceniana pod kątem jej służenia mężczyźnie: może być źródłem rozkoszy, bądź przedmiotem utrapień i przyczyną kłopotów. Obok urody, zalet charakteru i intelektu, wysoko są cenione u kobiet posiadane umiejętności. Dobrze wykształcona dziewczyna powinna znać literaturę, opanować grę na różnorodnych instrumentach i sztukę śpiewu. Wszystko po to, by dostarczać jak najwięcej przyjemności swemu panu lub mężowi.
Zgodnie z prawem koranicznym za cudzołóstwo grozi kobiecie śmierć przez ukamieniowanie, natomiast zabicie kochanków złapanych in flagranti nie podlega żadnej karze. Już na podstawie samej analizy opowieści z Księgi tysiąca i jednej nocy można wywnioskować, że inaczej jest traktowane dopuszczenie się cudzołóstwa przez kobietę, inaczej przez mężczyznę. Bohaterowie często bez żadnej żenady opowiadają o swych przygodach miłosnych. Tłumaczy ich uroda i uległość kochanek. Dla dziewczyny nie ma żadnego usprawiedliwienia. Ta nierówność w kategoryzacji tego samego przewinienia znajduje swoje odbicie w przebiegu akcji wschodnich opowieści. Kochankowi dużo częściej udaje się uniknąć kary, niż jego wybrance.
Wiele spośród arabskich opowieści opisuje wiarołomstwo, rozpustę i przebiegłość kobiet. W opowieści ramowej dziewczyna, grożąc obudzeniem dżinna, zmusza obu braci Szachrijara i Szachzamana, by zaspokoili jej pragnienia seksualne.
W Księdze tysiąca i jednej nocy pojawia się również temat gwałtu jako oszczerstwa rzuconego na niewinnego młodzieńca przez podstępną kobietę. W Opowiadaniu o podstępach kobiet albo o siedmiu wezyrach mędrzec Sindibad, wychowawca królewskiego syna wyczytał z gwiazd, że jeśli jego wychowanek odezwie się w ciągu najbliższy siedmiu dni, to umrze. Usłyszawszy tę wyrocznię król odizolował syna. Zamknął go w pałacu, w którym piękne niewolnice zabawiały królewicza śpiewem i grą na różnorodnych instrumentach. W pewnej chwili ulubiona nałożnica króla rzuciła się na młodzieńca. On jednak ją odepchnął i dał jej znać na migi, że za tydzień powie o tym wydarzeniu ojcu. Odtrącona niewolnica oskarżyła młodzieńca o próbę nakłonienia jej do cudzołóstwa. Porywczy król chciał natychmiast zgładzić swego syna. Zebrani przez władcę wezyrowie, by odroczyć moment kaźni królewicza, przez siedem dni opowiadali królowi historie o przewrotności i bezeceństwach kobiet, dla równowagi niewolnica przez siedem nocy snuła opowieści o łajdactwach wezyrów. Kiedy minął ustalony przez Sindibada termin, królewicz wyjaśnił wszystko ojcu, dowodząc swej niewinności i ujawniając perfidię dziewczyny.
Pomimo swego etnocentryzmu opowieści arabskie oczarowały i zachwyciły czytelników europejskich na długo przed pojawieniem się zbiorów z ludowymi baśniami europejskimi. Odbiorców fascynowała egzotyka, odmienność kultury arabskiej oraz walory literackie zebranych opowieści, ich bogactwo i różnorodność. Do dnia dzisiejszego Księga tysiąca i jednej nocy cieszy się ogromną popularnością na całym świecie.
Opublikowano dnia:
lipca 31, 2006
Więcej streszczeń na temat Erotyka baśni wschodnich. Analiza na podstawie "Księgi tysiąca i jednej nocy"