Znajdź
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Załóż konto na Schvoong wpisując dane

Jesteś zarejestrowany? Zaloguj się!
×

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

albo

Nie jesteś zarejestrowany? Zarejestruj się!
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

Strona główna Shvoong>Książki>Obraz zagłady Żydów

Obraz zagłady Żydów

książki Streszczenie   według:aneczka68     Autor : Anonim
ª
 
Wśród wielu tematów literackich, które pojawiają się w literaturze wojennej obraz eksterminacji Żydów jest jednym z najbardziej wstrząsających.
Zagłada Żydów w czasie II wojny światowej to jedna z najczarniejszych kart historii XX wieku rozgrywająca się na oczach tysięcy bezradnych lub beznamiętnych i obojętnych świadków. 
W wiele lat po wojnie nadal nie potrafimy poradzić sobie z wojennym holocaustem Mimo, że żyje już niewielu uczestników i świadków tamtych przerażających wydarzeń, wciąż poznajemy nowe wstrząsające fakty, jak chociażby głośny udział Polaków w tzw. mordzie w Jedwabnem. Dyskusja o holocauście trwa więc z różnym nasileniem od ponad 50 lat, ciągle też powstają utwory literackie odnoszące się go tego zagadnienia. Znajdziemy wśród nich zarówno suche relacje świadków, jak i próby rozrachunku z przeszłością. 

Zazwyczaj pierwszym komentarzem literackim do wydarzeń jest poezja- zanim pojawią się opowiadania czy powieści już brzmi wiersz i piosenka- tak stało się we wrześniu 1939 roku, tak działo się w 1943. Jeszcze nie umilkły jęki konających w getcie warszawskim, gdy Władysław Broniewski pisał w „Żydom polskim” :
„Synowie Machabeuszów, wy potraficie umierać,
podjąć bez cienia nadziei walkę we Wrześniu zaczętą”
W wierszu tym najistotniejszy wydaje się podziw podmiotu lirycznego dla beznadziejnej, nierównej walki, nie o wolność, ale o godną śmierć:
„Lecz wyście podnieśli kamień, by cisnąć nim w kanoniera,
który nastawiał działo, by dom wasz zburzyć do szczętu.”.
Niewiele później w poezji pojawia się nowy element- refleksja nad bezdusznością i bezsilnością świadków zza murów. Najdobitniej refleksja ta, będąca zarazem oskarżeniem brzmi w „Campo di Fiori” Czesława Miłosza. Poeta przytacza obraz rozbawionej Warszawy- dźwięki karuzeli i radosny śmiech bawiących się ludzi zagłuszają salwy z karabinów i krzyki konających. Po drugiej stronie muru ludzie umierają, a w Warszawie toczy się „normalne” życie, nikt nie zauważa zagłady:
„W pogodny wieczór wiosenny
Przy dźwiękach skocznej muzyki
Salwy za murem getta
Głuszyła skoczna melodia”.

Miłosz ukazuje jak bezduszny, egoistyczny i bezmyślny może być człowiek, piętnuje obojętność Polaków- świadków wobec cierpienia swoich sąsiadów- Żydów. 
Obojętność i bezradność pojawiają się także w utworze W. Broniewskiego: „Ballady i romanse” – oto wśród gruzów biega naga dziewczynka- Żydówka, której rodzice zginęli. Ludzie zatrzymują się, dziwią, czasami coś dadzą:
„Przejechał chłop, rzucił grosik
przejechała baba, też dała cosik.”
Nikt jednak nie potrafi zapobiec egzekucji, nikt nie sprzeciwia się słowom:
„za to żeście nadzy, za to żeście winni,
obojeście umrzeć powinni”
Omówione powyżej wiersze łączy nie tylko temat- zagłada Żydów w czasie wojny, ale także sposób ukazania problemu. Obaj poeci uciekają się do analogii i peryfraz. W „Campo di Fiori” mamy nawiązanie do egzekucji Giordana Bruna, w „Balladach i romansach” – do ballady A. Mickiewicza „Romanryczność”.
W obu wierszach poeci starają się ograniczyć drastyczne sceny- zamiast śmierci, męki, cierpienia znajdziemy tylko „salwy”:
„potem salwa rozległa się głucha”
W. Broniewski, „Ballady i romanse”
„Salwy za murem getta”
Cz. Miłosz, „Campo di Fiori”
O ile w poezji twórcy pozostawiają czytelnika z niedomówieniami, zmuszają do refleksji i pobudzają wyobraźnię odbiorców, o tyle w prozie dotyczącej holocaustu wszystko jest powiedziane wprost z najbardziej drastycznymi i okrutnymi szczegółami. 
Dominują utwory z zaliczane do literatury faktu: reportaże, wywiady i rozmowy. 
Zagłada Żydów pojawia się w kilku opowiadaniach zawartych w „Medalionach” Z. Nałkowskiej. Znajdziemy tu zarówno wspomnienia Polaków mieszkających w pobliżu getta: „Kobieta cmentarna”, świadków męczeństwa Żydów w obozach i transportach: „Dorośli i dzieci w Oświęcimiu”, „Przy torze kolejowym”, jak i samych Żydów: „Dwojra Zielona”. Styl opowiadań Nałkowskiej jest prosty, pozbawiony ozdobników i komentarza. Teksty wstrząsają poprzez tę beznamiętność i prostotę relacji. To czego świadkami byli rozmówcy Nałkowskiej jest przerażające samo w sobie i wystarczająco wymowne. 
Podobnie dzieje się w opowiadaniach T. Borowskiego. W opowiadaniu „U nas w Auschwitzu” pisarz pokazuje obozową codzienność kładąc nacisk na upodlenie i zanik postaw moralnych- dotyczy to także znajdujących się w obozie Żydów, poddawanych szczególnie okrutnym praktykom, np. kazano im pracować przy piecach krematoryjnych. 
Równie wstrząsające są wspomnienia Marka Edelmana zebrane przez Hannę Krall w „Zdążyć przed Panem Bogiem”. Marek Edelman rzeczowo i przejrzyście opowiada o przebiegu powstania, o beznadziei, głodzie, upodleniu. Książka Hanny Krall daje chyba najpełniejszy obraz holocaustu w literaturze polskiej, bez patosu, bez zbędnych komentarzy poznajemy codzienność getta, egzekucje, transporty, eksperymenty medyczne na ludziach, zachowania ludzi w sytuacji całkowitego wyczerpania. Edelnam opowiada o zabijaniu dzieci przez pielęgniarki, by te się nie męczyły, o zborowych samobójstwach, o przypadkach zjadania zwłok. Trudno o bardziej wstrząsający dokument.
Jeżeli mówi się o powstaniu w getcie warszawskim, nie sposób pominąć „Rozmów z katem” K. Moczarskiego. Poznajemy powstanie w getcie z punktu widzenia likwidatora- Jurgena Stroopa. Dla niego opór Żydów, ich beznadziejna walka to jedynie ”techniczne problemy” i „interesujące momenty”. 
Problem martyrologii Żydów w czasie wojny pojawia się także w wielu powieściach współczesnych. Znajdziemy go m.in. W „Początku” A. Szczypiorskiego. 

Literatura współczesna przynosi pełny i wstrząsający obraz holocaustu Żydów w czasie II wojny światowej. Z autentycznych wypowiedzi świadków tamtych wydarzeń poznajemy całe okrucieństwo hitleryzmu i bestialstwo nazistów z jednej strony a bezduszność i bezradność świadków wydarzeń z drugiej. Poznajemy też zachowanie Żydów wobec zagłady od bohaterstwa po upodlenie. Utwory o zagładzie Żydów ukazują, jak nisko może upaść człowiek, ale także jak wysoko może się wznieść.
Opublikowano dnia: 07 marca, 2010   
Proszę oceń : 1 2 3 4 5
  1. Odpowiedz   Pytanie  :    Pilne! Proszę o analizę wiersza Żydom polskim Władysława Broniewskiego. Zobacz wszystkie
Tłumacz Wyślij Odnośnik Drukuj
X

.