Knut Hamsun (1859 – 1952) – Miasteczko (Nowela) Przetłumaczyła – Adela Skrentna
Tematyka – życie
miejskie
Dziedzina – proza XIX / XX-ego wieku
Kierunek – realizm
Narracja trzecioosobowa prowadzona przez narratora wszystkowiedzącego. Akcja rozgrywa
się w małym, norweskim miasteczku, którego mieszkańcy słyną ze swoich konserwatywnych poglądów. Także nie prowadzą nocnego trybu życia, a stróże, którzy nocą strzegą spokoju znają każdego. Miasteczko posiada dwu krawców, jednego żebraka, Armię Zbawienia, przystań parowców, izbę celną oraz bank. Także często jest odwiedzany „Związek” oraz klub, gdzie wieczorami ojcowie miasta mogą przeczytać „Kundgjørelsestidene”, a także „Morgenbladet”. Nikt nie wie tylko z czego żyje uważany za zarozumiałego obiboka Tønnes Olai.
Któregoś dnia zostaje wezwany przez miejskiego konsula do gabinetu i dokładnie przepytany, czy wie ile razy
konsul odwiedzał Olavę Wollertsen, żonę kapitana statku, który popłynął w rejs. Tønnes Olai dokładnie wiedział, że konsul odwiedzał młodą żonę szypra siedem razy co zaobserwował podczas nocnych wędrówek. Okazuje się, że Tønnes Olai zaproponował sam spotkanie, a teraz proponował tysiąc koron za to, że owe informacje zachowa dla siebie. Konsul się wściekł i chciał wyrzucić wyłudzającego, zagroził mu aresztowaniem. Lecz Tønnes Olai przekonał konsula, że w jego interesie leży to, żeby o nocnych schadzkach nikt się nie dowiedział. Konsul zgodził się, ale stwierdził, że jego zdaniem owa suma jest mocno wygórowana, ale w końcu przystał na propozycję łotrzyka, który zaproponował żeby dołożyła się pani Olava. Doszło więc do porozumienia.
Kiedy nastała zima konsul zbankrutował, gdyż miejscowy bank nie chciał odnowić jednego z papierów wartościowych. Kupiec Berg zażądał zmiany jednego z żyrantów na godniejszego na co nie zgodził się konsul. Także otrzymał niepokojące wieści od swojego wspólnika – męża Olavy Wollertsen – o nieudanym interesie z amerykańskim armatorem. Do tego kapitan Wollertsen opuścił statek zaalarmowany tajemniczymi telegramami od swojej żony Olavy. Na zebraniu konsul poinformował bank o swoim bankructwie. Wszyscy mieszkańcy kiedy dowiedzieli się o bankructwie konsula przerazili się, gdyż był od dawna poważany i uznawany za najbardziej statecznego obywatela miasta. Nagle zaczęli bankrutować także inni udziałowcy rozmaitych firm.
Wkrótce na pierwszego obywatela miasta awansował kupiec Berg. Został dyrektorem banku oraz prezesem radnych, ale musiało wiele lat upłynąć, żeby został konsulem. Nie miał wykształcenia, a jego zachowanie było przesadne. Zaś dotychczasowy konsul – uważany za osobę z wyższych sfer – został agentem ubezpieczeniowym oraz handlarzem makrelami. Zdaniem wielu było to wielkie upokorzenie. Na szczęście jego córka Corelia wyszła dobrze za mąż.
Ze zbioru „Tam gdzie fiordy”, Poznań 1970