Arystoteles - TEORIA POZNANIA
ROZUM CZYNNY I ROZUM BIERNY U ARYSTOTELESA
zobacz więcej o: FILOZOFIA TEORETYCZNA u Arystotelesa
Arystoteles uważał, że władza poznawcza duszy musi być receptywna, ale z drugiej strony taka dusza byłaby maszyną poruszaną z zewnątrz, czy linie byłaby pierwsza przyczyną. Arystoteles mógł przyjąć, że taki charakter mają jedynie dusze niższe, dlatego wyodrębnił dwa rodzaje rozumu:
-
bierny: receptywny, jego funkcją jest wyabstrahowanie pojęć z wyobrażeń zmysłowych, poznanie jest potencja, która potrzebuje aktualizacji
-
czynny: nie jest receptywny, nie spełnia funkcji poznawczej; on jedynie wprawia w ruch rozum bierny i przez to jest pierwszą przyczyną samorzutnych postrzega duszy.
Rozum czynny będący pierwsza przyczyną musi być czysta formą, być niezależny, przeto bardziej natury boskiej niż ludzkiej. Przez rozum czynny dusza jest „mikrokosmosem”, a Bóg w mikrokosmosie - wyłomy zasad ogólnych, że wszelka forma nie może istnieć tylko z materią.