W utworach Mickiewicza wiele miejsca zajmuje ludowość. Spotykamy ją przede wszystkim w balladach w dramacie(druga cześć Dziadów),
a także w epopei narodowej „Pan Tadeusz”.Ludowość Mickiewicz wyeksponował przede wszystkim w balladach. Tu bohaterem jest przeważnie lud,jego zwyczaje i obrzędy. Na czoło ludowości wysuwa się stare porzekadło, że za winę należy ponieść odpowiednią karę. Typowym przykładem będzie Ballada
„Świtezianka”. „
Świtezianka” utwór ten jest o męskiej niestałości i konsekwencjach jakie pociąga za sobą ten grzech. Sprytna Świtezianka wystawiła na próbę swojego ukochanego. Najpierw młodzieniec przysięgał jej miłość przy blasku księżyca, by go sprawdzić. Świtezianka przemieniła się w czarującą piękność, młodzieniec skusił się tą pięknością i umówił się z nią. Po pewnym czasie rozpoznał swoją prawdziwą pierwsza miłość. Jego zbrodnia to złamanie przysięgi a kara to tysiąc lat cierpień pod modrzewiem. Moralność ludowa w okresie romantyzmu była niezłomna ,ceniła szczerość uczuć i wierność danemu raz słowu.
Dramat II części Dziadów został oparty na zwyczaju ludowym . Jest to inscenizacja święta„dziadów”, które przypada w noc przed Zaduszkami. W kaplicy cmentarnej nocą zbiera się lud wiejski z GUŚLARZEM na czele. Przynieśli ze sobą pożywienie dla duchów. O północy Guślarz wywołuje duchy. Mamy tutaj do czynienia z trzema rodzajami duchów: - dzieci o grzechach lekkich(Rózia i Józio);- widmo pana o grzechach ciężkich;- grzech średni reprezentuje, dziewczyna Zosia.(w młodości gardziła uczuciami młodzieńców, była najpiękniejszą panną w okolicy) Mickiewicz w balladach, a także w II części Dziadów przedstawił kodeks nauk ludowych.Za każde przestępstwo musi być kara.Człowiek na ziemi powinien doznać goryczy , aby dostać się do nieba.