Znajdź
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Załóż konto na Schvoong wpisując dane

Jesteś zarejestrowany? Zaloguj się!
×

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

albo

Nie jesteś zarejestrowany? Zarejestruj się!
×

Zarejestruj się

Użyj swojego profilu na Facebook, żeby szybciej się zarejestrować

albo

Zaloguj się

Zaloguj się używając konta na Facebook

Strona główna Shvoong>Książki>Nota o autorze i utworach Stefan Żeromski

Nota o autorze i utworach Stefan Żeromski

książki Streszczenie   według:romantyczka     Autor : :-)
ª
 
Nota o autorze i utworach Stefan Żeromski
 
            Stefan Żeromski urodził się 14 października 1864r.we wsi Strawczyn na ziemi kieleckiej w rodzinie zubożałej szlachty o żywych tradycjach patriotycznych. W 1874r. wstępuje do gimnazjum kieleckiego; po ośmiu latach nauki wyjeżdża do Warszawy, gdzie zapisuje się do Szkoły Weterynaryjnej, pracuje jako guwerner, jest członkiem kółek studenckich, bierze udział w działalności politycznej i społecznej.
            Pierwsze utwory to nowele, z których sławę przynoszą mu Siłaczka i Zapomnienie wydrukowane w „Głosie” w 1891r. W 1895r. ukazują się dwa pierwsze tomiki opowiadań zawierające m.in. Siłaczkę, Doktora Piotra, Zmierzch, Zapomnienie, Ananke, Rozdziobią nas kruki, wrony..., Mogiłę, O żołnierzu tułaczu. W dziesięć lat później powstają Echa leśne, a w 1907r. – Nokturn.
            Wszystkie opowiadania Żeromskiego mają związek z jego biografią. Miejscem akcji są dobrze znane mu, ale literacko przetworzone, rodzinne strony; Obrzydłówki mają swoje odpowiedniki w Kieleckiem. W opowiadaniach, stanowiących swoistą próbę pisarstwa, ujawniły się wszystkie tendencje charakterystyczne dla całej twórczości pisarza. Utwory te można podzielić na podejmujące tematykę narodowo-historyczną (Rozdziobią nas kruki, wrony..., Mogiła, Echa leśne, Nokturn) i napisane w pierwszym okresie – poświęcone problematyce społecznej (Doktor Piotr, Siłaczka, Zmierzch). Krąg spraw narodowych nurtował Żeromskiego przez całe życie, co znalazło wyraz w różnych formach prozatorskich, także w opowiadaniach.
            Żeromski przeprowadza swoisty rachunek z historią. Ukazuje ją realistycznie, przedstawiając zarówno bohatersko, jak i niezwykłe okrucieństwo człowieka; jest to historia wielka, bezwzględna, ponad jednostkowym człowiekiem, niszcząca losy ludzkie. Przekonany jednak jest, że najważniejszą wartością jest pamięć, nawet najbardziej odrażająca i bolesna, bowiem ratuje  ona przed utratą tożsamości narodowej. A takie zagrożenie istniało, ponieważ – w obliczu klęsk powstań i represji carskich – społeczeństwo polskie poddawało się nastrojom zwątpienia, bierności i zgody na niewolę. Najlepiej potrzebę takiego pisania o najnowszej historii uzasadnia sam Autor, mówiąc: „Trzeba rozrywać rany polskie, żeby się nie zabliźniły błoną podłości”.( Sułkowski, akt III).
            Opowiadania poświęcone Powstaniu Styczniowemu stanowią hołd dla bohaterów walk, naturalistyczny portret historii, a także próbę odpowiedzi na pytanie: dlaczego powstanie upadło (Rozdziobią nas kruki, wrony...)? Problematyka narodowa łączy się tu ze społeczną. Pisarz widzi bowiem przyczynę klęski nie tylko w przewadze militarnej przeciwnika, czy w obojętności klas posiadających, ale przede wszystkim w tępej bierności ludu, który w części zajął postawę wrogą, a w części – obserwatora. Pokazuje chłopa odzierającego trupa powstańca z resztek odzieży. Nie potępia go jednak, lecz stawia jedynie bezpamiętną diagnozę moralnego upadku ludu, spowodowanego długą niewolą, pańszczyzną i nędzą. Istotną rolę w tym i w innych opowiadaniach gra przyroda (dżdżysto i ponuro). Potęguje sugestię dominującej idei – poczucia klęski. Mówi się o Żeromskim, że jest malarzem krajobrazu impresjonistycznego.
            W Nokturnie oraz Słowie o Bandosie Żeromski nawiązuje do wspólnej tradycji polsko-rosyjskiej walki rewolucyjnej. W obydwu tych utworach hołd dla bohaterskich działań jednostek łączy się z krytyką społeczeństwa polskiego – biernego i bezwładnego.
            W opowiadaniach społecznych pisarz ukazuje przemiany, jakie przechodziło Królestwo Polskie – z wielką wrażliwością, realizmem socjologicznym i głębokim osobistym współczuciem. Antagonizmy pomiędzy dworem i wsią, nieludzkie warunki życia chłopów, wyzysk, klęska ekonomiczna szlachty, kształtowanie się nowych grup (kapitalistów i inteligencji), działalność entuzjastów pracy społecznej i dosięgające wszystkich represje popowstaniowe – oto główne problemy, jakie podejmuje Autor. Utwory te były pisane wtedy, kiedy rozpadał się pozytywizm. Jednak pisarz, który był spadkobiercą idei pozytywizmu, starał się utrwalić tę ideę w swych opowiadaniach. Podjął próbę uwspółcześnienia jej poprzez dostosowanie do nowych literackich tendencji epoki – pesymizmu, impresjonizmu, naturalizmu.
            Społeczne zainteresowania pisarza ujawniły się najlepiej w nowelach chłopskich. W istocie rzeczy są to reportaże. W Zmierzchu Żeromski opisuje nową kapitalistyczną ekonomię i wyzysk, jaki ona pociąga za sobą. „Obcięcie” przez rządcę zarobków bohaterowie muszą wyrównać sobie wzmożoną pracę od świtu do nocy. Praca bez wytchnienia, przemieniającą ich życie w egzystencję niemal zwierzęcą.
            W Doktorze Piotrze Żeromski przeciwstawia dwie postawy ludzi „wysadzonych z siodła” – ojca i syna. Stary szlachcic nie umie już zmienić swoich poglądów, próbuje jedynie przetrwać, przyjmując postawę bierności i uległości wobec silniejszych od niego; jedyną jego aktywnością było „zaoszczędzenie” pieniędzy z płac robotników. Zupełnie inną postawę przyjął syn, studiując za granicą i tworząc nową grupę – inteligencję. Stanowisko ojca Żeromski ocenia jednoznacznie negatywnie, podobnie jak postać doktora Obareckiego z Siłaczki. W opowiadaniu tym przejawia się maksymalizm moralny i społeczny pisarza. W Siłaczce ukazuje się nam wartość najważniejsza dla autora: piękno moralne, które jest zarazem dobrem i prawdą. Opowiadanie kończy się tragicznie, panna Stanisława umiera, jej Fizyka dla Ludu prawdopodobnie nie ujrzy światła dziennego, ale urzeka społeczne i etyczne piękno idei, które smutek epilogu przemawia w cudowny sposób w optymizm.
            Podejmując najbardziej istotne problemy patriotyczne i społeczne Żeromski stał się wielkim autorytetem moralnym swojej epoki. Każde jego dzieło spotykało się z ogromnym zainteresowaniem krytyki i czytelników.
            Proza Żeromskiego jest niezwykle żywiołowa, dostrzegamy w niej typowe wyznaczniki stylu Młodej Polski. Przed nim epika polska nie znała tak impresjonistycznych opisów przyrody, często nasyconych liryzmem. Postępowaniem bohaterów Żeromskiego rządzą silne impulsy uczuciowe, wyraźnie też rysują się ich wewnętrzne dylematy, często muszą oni wybierać pomiędzy „urodą życia” a obowiązkami społeczno-patriotycznymi.
            Proza Żeromskiego jest nowatorska pod względem kompozycji, języka i stylu, a także sposobu, w jaki ujmuje ona problemy historii Polski. Proza ta jest jednak wyraźnie zakorzeniona w pewnej tradycji – pozytywizmu i Powstania Styczniowego. Silne poczucie patriotycznego obowiązku, realizujące się w wiecznym memento o tożsamości całkowicie uzasadnia opinię, że Żeromski jest sumieniem narodu.
            Pisarz zmarł 20 listopada 1925r.
Opublikowano dnia: 27 października, 2008   
Proszę oceń : 1 2 3 4 5
Tłumacz Wyślij Odnośnik Drukuj
X

.