OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA EPOKI RENESANSU
Polska nazwa „
RENESANS" jest tłumaczeniem włoskiego „rinasclta" i francuskiego „renaissance", co znaczy „
odrodzenie". Pojęcie to wprowadził wybitny szesnastowieczny włoski pisarz, malarz 1 architekt, Gior-gio Vasari. Chciał w ten sposób zaakcentować odrębność nowej epoki od średniowiecza, które uważał za czasy upadku kultury i sztuki. Odrębność renesansu miała polegać przede wszystkim na odrodzeniu Idol entyku wraz z całym jego dorobkiem literackim, filozoficznym I kulturowym. Renesans to ponowne odkrycie starożytnej sztuki, architektury, antycznych kanonów piękna. Za kolebkę renesansu uważa się Włochy. To właśnie stamtąd Idee odrodzenia promieniowały na północ I ogarniały kolejne kraje europejskie.
Chronologia epokljest nieco złożona. Początki renesansu to we Włoszech wiek XIV, natomiast w Europie zach. przełom XV i XVI w. Rozkwit epoki przypada we Włoszech na wiek XV, zaś w innych krajach europejskich na wiek XVI. Schyłek włoskiego renesansu to początek wieku XVI, w pozostałej części Europy - koniec szesnastego stulecia.
Renesans to ogromne bogactwo nowych prądów umysłowych I religijnych, spośród których za zdecydowanie najważniejsze uznać należy dwa: humanizm 1 reformację
HUMANIZM
Humanizm renesansowy
już samą swoją nazwij określa bardzo wyraźnie charakter epoki. „Homo" to po łacinie .człowiek", zaś .humanus" - ludzki. Humanizm jest więc prądem, który, w przeciwieństwie do teocentrycznego średniowiecza przyniósł fascynację człowiekiem i wszystkimi sprawami związanymi z życiem ludzkim. O renesansie mówimy, że jest epokąantropocen-tryczną, czyli stawiającą człowieka, a nie Boga, w centrum zainteresowania nauki, kultury i sztuki. Humanizm renesansowy swoimi korzeniami tkwi w antyku, tu więc należy upatrywać przyczyn wzmożonych badań nad kulturą, sztuką, dokonaniami filozoficznymi
i literackimi starożytności. To właśnie wzorce antyczne wpłynęły na ukształtowanie się ideału renesansowego humanisty, człowieka wyzwolonego z pęt autorytetu kościelnego, krytycznego i odważnego w poszukiwaniu prawdy, uniwersalnego, wszechstronnie wykształconego: znającego języki obce (w tym starożytne - grekę I łacinę), historię, retorykę, gramatykę, orientującego się w estetycznych kanonach piękna, stawiającego na pierwszym miejscu jednostkę Jako wartość najwyższą, autonomiczną i niezależną. Był to przy tym człowiek społecznie zaangażowany, oddany ojczyźnie patriota. Naczelnym hastom humanistów stały się słowa rzymskiego komediopisarza Terencjusza (II w. p.n.e.): .Homo sum, humani nil a me atienum puto (Człowiekiem jestem, nic co ludzkie nie jest mi obce)". Humanizm to także wiara w potęgę rozumu ludzkiego oraz przeświadczenie o konieczności poznania człowieka i praw rządzących przyrodą jako podstawowym zadaniu filozofii, nauki i sztuki. Głównym) składnikami światopoglądu humanistów były prądy filozoficzne, wywodzące się ze starożytności: głoszące potrzebę rozważnego dążenia do przyjemności i szczęścia ziemskiego:eplkurelzm oraz wyrażający konieczność rozumowego, pozbawionego zbędnych emocji odbierania świata zewnętrznego stoicyzm .
REFORMACJA
1 kolei reformacja to ruch religijno-społeczno-narodowy, mający na celu reformę (łac. reformatio -przekształcenie) doktryn i praktyk znajdującego się w stanie kryzysu kościoła rzymskokatolickiego. Pierwsze próby reformowania kościoła miały miejsce już w XIII w. (ruch franciszkański) oraz na przełomie XIV i XV w. (husytyzm w Czechach). Jednak za początek reformacji powszechnie uważa się wystąpienie niemieckiego zakonnika, kaznodziei i teologa -Marcina Lutra, który w 1517 r. przybił do drzwi kościoła zamkowego w Wittenberdze 95 tez. Wypowiadał się w nich przeciwko odpustom (pobieraniem opłat za odpuszczanie grzechów) i za dogłębnymi reformami kościoła rzymskiego. Luter szybko zyskał liczne grono zwolenników. Luteranie (protestanci) domagali się między innymi reformy instytucji kościelnych i liturgii, zniesienia celibatu, tłumaczenia Biblii z łaciny na języki narodowe, głoszenia kazań w językach narodowych, a więc zrozumiałych dla wiernych, zniesienia odpustów. Luter był zwolennikiem bezpośredniego obcowania z Bogiem, bez pośredników, stąd nieuznawanie przez protestantów papieża. Ponadto protestanci uważali, że dis osiągnięcia zbawienia ważniejsza jest sama wiara w Jezusa niż konkretne czyny.
Luteranizm stanowił niejako pierwszą fazę reformacji. Z czasem pojawili się inni odstępcy od wiary katolickiej. Najważniejszymi z nich byli bez wątpienia, jeszcze bardziej radykalni niż luteranie kalwini, skupieni wokół przebywającego w Szwajcarii Francuza, Jana Kalwina.
Więcej streszczeń na temat Charakterystyka RENESANSU