Część 1 –
Szklane domy
Miejsce akcji – Baku (Azerbejdżan). Seweryn Baryka dostaje powołanie do
wojska. Jego syn nie przejmuje się tym, bo wie, że wojna niedługo się
skończy. Dorastający Cezary wymyka się spod wpływu matki. Kiedy Seweryn
sprawował kontrolę nad synem, Cezary był spokojny, ale
matka straciła
nad nim kontrolę. Baryka przestaje chodzić do szkoły, staje się
bywalcem wieców, coraz bardziej zafascynowanym głoszonymi na nich
ideami rewolucyjnymi. Powołana
zostaje nowa władza, coraz ciężej jest
zdobyć żywność. Zostaje on wyrzucony ze szkoły za pobicie dyrektora.
Seweryn regularnie wysyła do nich listy. Matka w odpowiedzi na nie
chwali Cezarego,
aby nie denerwować męża. W końcu mąż po jakimś
czasie przestaje wysyłać listy, ślad po nim ginie. Matka specjalnie dla syna
pokonuje bardzo duże dystanse, aby zdobyć zboże. W czasie tych wypraw
opada z sił. Matka bardzo podupadła na zdrowiu. Gdy zaczyna brakować
jedzenia, Cezary poznaje prawdę o rewolucji. Zaczyna rozumieć, jak jego
matka ciężko pracuje, aby zdobyć żywność. Zaczyna ją rozumieć i pomaga
jej. Razem z nią czekają na powrót ojca. Nowe władze rekwirują
mieszkanie, a matka wyprzedaje się, żeby wyżywić rodzinę. Udziela ona
pomocy uciekającej z Rosji arystokratce i jej córkom. Zostaje za to
aresztowana i skierowana do ciężkich prac publicznych. Niedługo potem
umiera od ciężkiej pracy. Cezary szybko zrozumiał swój błąd i obiecał
sobie, że to się więcej nie powtórzy. Rok 1918: Rewolucja upada, a Baku
wybucha wojna domowa (Walczą Ormianie i Tatarzy). Cezaremu jest bardzo
trudno o żywność (nie tylko jemu). Znajduje schronienie w piwnicy
swojego dawnego domu, wkrótce zostaje powołany do wojska. Krwawe walki
wygrywają Tatarzy, opanowują miasto i przez 3 dni prowadzą rzeź i
grabież ludności cywilnej. Władze tureckie zmuszają Barykę do pracy
przy grzebaniu zwłok. Pracuje w niezwykle ciężkich warunkach. Czarek w
jednym z żebraków rozpoznaje swojego ojca (który walczył w polskich
legionach). Zimą Barykowie z fałszywymi paszportami wyruszają do
Polski. Najpierw jednak muszą dostać się do Moskwy, gdzie Seweryn
zastawił u przyjaciela walizkę. W walizce były lekarstwa, bielizna oraz
pamiętnik dziadka Seweryna - pamiątka rodzinna. W czasie podróży,
Seweryn opowiada synowi o rodzącej się w wyzwolonej ojczyźnie nowej
cywilizacji. Opowiada o kuzynie, który w Polsce zbudował fabrykę szkła,
które produkował z piasku na plażach Bałtyku. W fabryce produkował on
szklane domy, które miały być nowoczesne i tanie (nawet chłop mógł
sobie na nie pozwolić). Barykowie docierają do Moskwy, odbierają
walizkę i ruszają dalej - tym razem do Charkowa. Gdy dotarli do celu,
zostawili walizkę w dworcowym depozycie. Udali się do polskiego biura,
gdzie mieli uzyskać informacje o pociągu do Polski. W biurze
dowiedzieli się, że pociąg odjedzie, ale za dopiero kilka tygodni, albo
nawet za kilka miesięcy i będzie bardzo przeładowany. Kiedy Seweryn i
Cezary poszli odebrać walizkę z depozytu, ta okazało się, że zginęła.
Obaj musieli pozostać w Charkowie. Pewnego dnia rozeszła się wieść o
pociągu. Był on tak przeładowany, że Barykowie z trudem dostali się do
niego. Seweryn umiera w czasie podróży. Pociąg dociera do Polski.
Cezary patrząc na nędzę przygranicznej mieściny, pyta: „Gdzież są twoje
szklane domy?. . . ”.
Więcej recenzji na temat Przedwiośnie cz.I