Na obszarze Półwyspu Iberyjskiego przez osiemset lat mieszkali Żydzi.
Nazywani Sefardyjczykami komunikowali się przy pomocy dialektów
judeo-romańskich, a ich stosunki zarówno z katolikami, jak i wyznawcami
islamu były doskonałe. Okres tego idealnego współżycia trzech wielkich
religii i kultur do dziś nazywa się Złotym. Sytuacja uległa jednak
całkowitej zmianie w roku 1492 – na przestrzeni czterech lat, na mocy
dekretu wydanego przez króla Ferdynanda i królową Izabelę Katolickich,
Żydzi zostali wypędzeni z Hiszpanii i Portugalii. Fakt, że musieli
zamieszkać na nieznanych im ziemiach włoskich, bałkańskich, czy nawet w
Ameryce Południowej, spowodował, iż zamknęli się na wpływy innych
kultur, zachowując po dziś dzień swoją odrębność. Książka Josepha J.
Levy’ego i Yolande Cohen przedstawia historię Żydów sefardyjskich od
początku ich osiedlania się na Półwyspie Iberyjskim, poprzez wygnanie,
rozproszenie, aż po czasy współczesne.
„Żydzi sefardyjscy” to książka interesująca – cała opowieść została
rozpisana na części i rozdziały, a każdy z elementów tej pięknie
składającej się w jedno opowieści, rozpoczyna się od zdania pytającego.
Pojedyncze rozdzialiki zaś, wchodzące w skład całości, traktować można
także jako odrębne eseje, szkice odpowiadające na zadane w temacie
pytanie. Autorzy przewidzieli z niezwykłą przezornością, co może
interesować odbiorcę. Stanęli nie po stronie uczonych, którzy
przekazują swoją wiedzę bez względu na to, czy czytelnik będzie w
stanie zrozumieć erudycyjny wywód, czy nie, ale po stronie czytelnika
właśnie, podając mu zbiór informacji w sposób przystępny i
uporządkowany językiem jasnym i prostym.
Informacje przedstawione w
książce dotykają różnych sfer – są nie tylko zapisem chronologii
wydarzeń, ale także kroniką najważniejszych postaci, wydarzeń i tekstów
kultury, charakterystyką cech opisywanej cywilizacji, a także
przedstawieniem skutków takich, a nie innych rozwiązań, nie tylko na
płaszczyźnie religii judaistycznej, ale także jej wpływu na inne
religie, jak chociażby chrześcijaństwo. I odwrotnie, tak jak na
przykład w rozdziale „Na czym polegała rola i działalność inkwizycji?”,
gdzie bada się przyczyny pogromu innowierców, czyli w tym przypadku
także i Żydów. Przy okazji, zróżnicowanie informacji i zaznaczenie tego
faktu w kolejnych tytułach, pomaga zorientować się łatwo i szczegółowo
w tym, jakie kwestie poruszone zostały w książce Josepha J. Levy’ego i
Yolande Cohen. Jedno wydaje się pewne – każdy, kogo interesuje tematyka
żydowska, znajdzie w „Żydach sefardyjskich” coś dla siebie.