Postaciami dramatu S. Mrożka „Tango” są: Eugenia i Eugeniusz-rodzeństwo
w podeszłym wieku, Eleonora i Stomil- małżeństwo,
ich syn Artur,
Alicja-kuzynka Artura oraz Edek-kochanek Eleonory i stały bywalec domu.
Oprócz Edka wszystkie te osoby należą do bliskiej rodziny.
Akt I
Akcja dramatu rozgrywa się w dużym
pokoju. Stanowi on zbiorowisko
najróżniejszych przestarzałych, niedbale porozrzucanych przedmiotów. W
domu panuje ogólny chaos.
Przy stole Eugenia, Eugeniusz i Edek grają w karty. Do pokoju wchodzi
niezauważony przez nikogo Artur. Oburzony zachowaniem babci i wuja oraz
obecnością nieznanego mu wcześniej Edka wymierza każdemu karę. Przybywa
Eleonora. Uświadamia Arturowi, że zna dobrze Edka i z nim sypia. Na
uboczu Eugeniusz przyznaje się Arturowi do swojej niechęci do Edka i
krytykuje jego zachowanie. Do towarzystwa dołącza Stomil. Rozpoczyna
rozmowę z synem o konwencjach i
tradycji. Dochodzi do „konfliktu
pokoleń”. Rodzice są pokoleniem nowoczesnym, pokoleniem buntu, łamania
konwencji, Artur zaś domaga się tradycji i porządku świata. Ku
zaskoczeniu rodziców, chłopak odrzuca pomysł, aby zostać artystą,
wybiera medycynę. Stomil wykorzystując sytuację chce przedstawić
rodzinie swój nowy „eksperyment teatralny”. Między czasie budzi się
Ala,która spała w „stosie materii” gdzieś w pokoju. Stomil zaczyna
przedstawienie. Porusza dwoma pacynkami Adama i Ewy a po krótkim
dialogu rozlega się wielki huk i gaśnie światło. Osiągnął on zamierzony
efekt- wstrząsnąć publicznością. Nie pochwalili tego pomysłu pozostali
domownicy. Artur wygania wszystkich z pomieszczenia. Wujek daje mu do
zrozumienia, że może liczyć na jego pomoc w przywracaniu dawnych zasad
i norm. Artur zostaje sam z Alą.
Akt II
Akcja toczy się w nocy. Do Artura siedzącego samotnie w pokoju
przychodzi Eugeniusz, zdaje relacje z obecnych zajęć domowników. Po
odejściu wuja, Artur spotyka się z Alą. Tłumaczy jej, jakie korzyści
odniosłaby ona i wszystkie kobiety gdyby powiodło się przywrócenie
dawnego „porządku w świecie”. Proponuje jej małżeństwo. Ich ślub
zmusiłby całą rodzinę do powrotu do starych tradycji. Chce, aby Ala
była świadoma i przekonana co robi. Artur wygania Alę i udaje się na
rozmowę z ojcem. Wyjawia mu prawdę o romansie jego żony z Edkiem.
Stomil początkowo nie przyjmuje tego do wiadomości, oskarża dodatkowo
Artura, że chce się nim posłużyć do zabicia zbędnego gościa. Po namowie
i podburzaniu Stomil z rewolwerem wchodzi do pokoju żony przyłapać ją
na zdradzie. Po dość długim wyczekiwaniu Artur wchodzi do pokoju matki,
ku jego zdziwieniu całe towarzystwo gra w karty. Rozwścieczony wyciąga
rewolwer z kieszeni taty i terroryzuje cała rodzinę. Przeprowadza ich
do salonu i powierza funkcję strażnika Eugeniuszowi. Opowiada on, że
pomimo pozorów nigdy nie zdradził swojej „starej epoki” i zawsze w
głębi duszy był jej wierny. Artur doczekał się nadejścia Ali, pod małym
naciskiem zgadza się za niego wyjść. Babcia pod przymusem udziela im
błogosławieństwa.
Akt III
Następny dzień, mieszkanie jest czyste i uporządkowane. Rodzice Artura,
babcia i Eugeniusz w odświętnych strojach pozują do zdjęcia. Edek pełni
funkcje lokaja. Ala ubrana w suknie ślubna czeka na przyszłego męża,
który „załatwia formalności”. Zdradza Eleonorze swoje obawy odnośnie
„żelaznych zasad” Artura. Obydwie panie pytają się Edka o jego zasady,
lecz on nic mądrego nie jest w stanie sam wymyślić. Pojawia się pijany
pan młody. Przeprasza wszystkich zgromadzonych za pomyłkę. Stwierdza,
że nie forma, lecz idea ocali świat i nakazuje wszystkim jej szukać.
Rodzinną dyskusję przerywa Eugenia, która oświadcza, że umiera. Wszyscy
domownicy wzburzają się oprócz Artura, który cieszy się ze znalazł
„wspaniałą formę”. Śmierć jest tym, o co mu chodziło. Babcia
rzeczywiście umiera. Artur upewnia się czy Edek w razie czego ma dość
siły by kogoś zabić. Stomil wypomina żonie zdradę, źle się czuje. Artur
wygłasza przemówienie, w którym stawia siebie ponad ro