Akcja powieści Camusa toczy się w Oranie w 194. roku. Jest to
wymowna data, wskazuje na lata czterdzieste, lecz nie ukonkretnia czasu do
końca, nadaje powieści wydźwięk uniwersalny. na miasto spada zaraza - pierwszym
symbolem zagrożenia są wypełzające, chore, zdychające szczury. Choroba rozwija
się i pochłania coraz więcej ofiar. Miasto zostaje zamknięte, ludzie nie mogą
opuścić ogniska zarazy. Pisarz śledzi postawy i czyny tych, którzy zostali. Jest
to skrupulatna analiza, która ma rozwikłać problem
człowieka postawionego
wobec spraw i wydarzeń ostatecznych, wobec zagrożenia. Są różne postawy:
Dr Bernard Rieux - jest lekarzem z powołania, niesie pomoc
bez względu na wynagrodzenie. Prezentuje aktywna, bohaterską
postawę, uosabia
szlachetność i uczciwość. Dla Rieux dżuma to wróg i trzeba podjąć z nim walkę.
Wartości, w które wierzy doktor to przyjaźń i miłość.R. Rambert -
dziennikarz z Paryża, który przeżył swoistą ewolucję. Dżuma sprawiła, że nauczył
się prawdziwych wartości. Rambert miał pecha - przyjechał do Oranu, by
przeprowadzić badania nad życiem Arabów, pozostawił w Paryżu żonę. Początkowo
pragnął uciec, myślał
tylko o
sobie. Lecz pozostał i przyjął także aktywną
postawę walki z chorobą. Zwalczył zło tkwiące w sobie. J.
Tarrou - człowiek-tułacz, który zaznał w życiu wszystkiego. Dżuma także czyni
zeń człowieka aktywnego, organizatora, "żołnierza" niosącego pomoc. Tarrou ginie
- lecz życie jego w ostatniej chwili nabiera sensu i wartości. Cottard -
przestępca, który nie widział sensu życia i chciał się zabić. Dżuma przyniosła
mu wyzwolenie, a także możliwość zadośćuczynienia win, spłacenia długu wobec
ludzi. Stąd jego aktywna postawa - wręcz zachwyt zarazą.
Ojciec Pannelaux - przyjmuje postawę bierną. Głosi swoistą
naukę, uważa, że dżuma jest karą, którą Bóg zesłał na ludzi grzesznych, że nie
dosięgnie ona niewinnych. Sam umiera i nie przyjmuje pomocy.
Joseph Grand - typowy urzędnik o zmarnowanym życiu, który
tworzy sobie ułudę - ideał w formie książki, którą pisze. Emocjonuje go tylko
jedno zadanie, nad którym pracuje - jest ucieczką od życia.
Jak widać, różne są postawy ludzi wobec zagrożenia. Los
każdej postaci to przykład. Przesłanie jest zaś postulatem podjęcia walki ze
złem, o poznanie go i niszczenie. Brak działań, bezmyślność, pogodzenie się z
losem mogą tylko zło potęgować. Godność i siła człowieka zawieszonego we
wszechświecie wobec zarazy, wojny, złych instynktów polega właśnie na podjęciu
działań. "Dżuma" jest powieścią parabolą. Oznacza
to, że wydarzenia i świat w niej przedstawione są pretekstem do głębszych
przemyśleń, do przekazania uniwersalnych prawd o ludzkiej egzystencji. I
rzeczywiście. Losy bohaterów "Dżumy" są przykładami pewnych postaw;
rozpatrywaliśmy przenośne znaczenie tytułu, brak konkretyzacji czasowej sprawia,
że powieść nabiera uniwersalnego wymiaru. Narracja w "Dżumie" jest wymienna - to
znaczy, że wydarzenia są przedstawione przez kilka głosów. Dzięki temu zabiegowi
Camus osiąga pewien obiektywizm, ogląd spraw z różnych punktów widzenia. Głównym
narratorem jest doktor Rieux, lecz prócz niego "mówią" też dialogi, które
przytacza, a także "zapiski" Jana Tarrou. Opisując dzieje zarażonego dżumą
Oranu, opisał Camus człowieka - kruchość jego egzystencji i drogi ku obronie
swojej ludzkiej godności. Camus był egzystencjalistą, wyraźnie widać to w
powieści - dlatego tematem jest człowiek postawiony wobec kosmosu. Nie wobec
przyjaznego błękitu, lecz wobec czarnej otchłani kosmicznej.
Dżuma spadła na Oran, odizolowała mieszkańców miasta od
innych ludzi i sprawdziła ich człowieczeństwo - była bowiem wielkim
eksperymentem. Jak rozumieć tytuł "Dżuma"? Wyjaśnień jest kilka: Dżuma jako choroba,
która spadła na Oran. Jest to znaczenie realistyczne i organizuje całość
wydarzeń w powieści. Le
Opublikowano dnia:
lutego 16, 2008
Więcej recenzji na temat Dżuma