Katarynka – Bolesław Prus.
Katarynka powstała w 1881 roku. Jest to jedno z najważniejszych ogniw w bogatej twórczości
nowelistycznej Prusa.
Charakterystyka postaci:
Pan Tomasz – Główny bohater katarynki. Adwokat. Jako młody człowiek miał dużo niespożytej energii. Pózniej stał się człowiekiem poważnym i nie lubiącym zmieniać za bardzo swoich przyzwyczajeń. Nigdy nie założył rodziny chociaż miał powodzenie u płci przeciwnej. Uważany był za dziwaka. Nie lubił dzwięku katarynki. Zawsze płacił dozorcy za niewpuszczanie kataryniarza na podwórze. Zmienił jednak zdanie gdy zobaczył, że dzwięk katarynki powoduje uśmiech na twarzy niewidomej
dziewczynki. Pan Tomasz płacił dozorcy teraz za to, by ten codziennie wpuszczał kataryniarza.
Niewidoma
dziewczynka – ma osiem lat i wraz z matką mieszka w mieszkaniu dla mniej zamożnych najemców. Okna jej mieszkania wychodzą wprost na okna pana Tomasza. Dziewczynka jest ciekawa świata ale prawie nigdy się nie uśmiecha. Nie może pogodzić się z tym, że jest niewidoma. Miała sześć lat jak na skutek choroby straciła wzrok. Nadal pamięta jak to jest odróżniać dzień od nocy. Ciągle siedzi w oknie a jej twarz jest zawsze smutna. Zmienia się to jednak gdy pewnego dnia na podwórzu pojawia się kataryniarz. Jej twarz rozjaśnia się uśmiechem na dzwięk katarynki.
PLAN WYDARZEŃ
Przedstawienie pana Tomasza.
Powrót wspomnieniami do czasów młodości pana Tomasza
Nowa sąsiadka
Przedstawienie niewidomej dziewczynki
Kalectwo dziewczynki
Przeglądanie akt sądowych przyjaciela pana Tomasza
Brak czasu ( spędzanie długich godzin nad aktami )
Brak reakcji na nowego dozorcę
Gniew wywołany występem kataryniarza: żywiołowa reakcja dziewczynki
Sporządzenie listy najlepszych okulistów przez pana Tomasza, pomoc dziewczynce
Katarynka podzielona jest na dwie części. Pierwsza to wątki biograficzne a druga to właściwa akcja noweli.
Część 1: Narrator opisuje życie pana Tomasza, jego czas młodości gdy był on obrońcą w sądzie i wiódł żywiołowe i towarzyskie życie. Uwielbiał towarzystwo pięknych kobiet. Pózniej narrator opisuje jak człowiek ten się zmienia, jak się bogaci i jak próbuje znalezć sobie żonę. Jednak to mu się nie udaje i prowadzi samotny tryb życia. W tej części wyjaśniona też zostaje niechęć pana Tomasza do katarynek.
Część 2: Wprowadzenie niewidomej dziewczynki. Narrator opisuje dziwne zachowanie dziewczynki które przykuwa uwagę pana Tomasza. Adwokat z początku nie wie, że dziewczynka nie widzi, orientuje się dopiero wtedy gdy zauważa, że dziewczynka wystawia twarz do słońca i nie reaguje na jego jaskrawe światło. Pan Tomasz jest poruszony kalectwem dziewczynki. W tym miejscu narrator opisuje chorobę dziewczynki jak i jej szczęśliwe chwile które wiodła w poprzednim mieszkaniu. Następuje powrót do pana Tomasza. Zajęty jest on przeglądaniem akt sądowych swojego przyjaciela. Jest tym tak pochłonięty, że zapomina powiadomić nowego dozorcę o nakazie nie wpuszczania kataryniarza na podwórze. Kiedy jednak pewnego dnia usłyszał na podwórku dzwięk katarynki, podskoczył do okna i chciał nakrzyczeć na dozorcę ale zobaczył jak dziewczynka z naprzeciwka radośnie się śmieje i klaszcze w dłonie z zachwytu. Pan Tomasz zaniecha swojego wcześniejszego zakazu. Bierze z biurka kalendarzyk i szuka nazwisk najlepszych znanych mu okulistów.