Stany Generalne (1789)
Ludwik XVI zwołał Stany Generalne 5 maja 1789 w Wersalu w
celu uchwalenia podatków; król
żywił zapewne nadzieje, że wszelkie bardziej radykalne
propozycje upadną, gdyż głosowanie miało odbywać się jak dawniej stanami, a nie
imiennie - pozwalało to dwóm pierwszym stanom przegłosować stan trzeci.
Radykalne propozycje, czyli ograniczenie absolutyzmu, reforma gospodarcza i
administracyjna, ukrócenie nadużyć.
Stan trzeci postulował, żeby głosować imiennie, ponieważ
miał dwukrotnie więcej reprezentantów (600), lecz postulaty te zostały
odrzucone przez króla (któremu były one nie na rękę), a pomieszczenie gdzie
stan trzeci obradował - zamknięte.
Zgromadzenie Konstytucyjne = Konstytuanta = Zgromadz.
Narodowe (1789)
o
Stan trzeci (przeważnie reprezentanci wykształconej klasy średniej,
wybitni i wpływowi) w odpowiedzi na krzywdzące decyzje króla przeniósł się do
sali do gry w piłkę i ogłosił Zgromadzeniem Narodowym = Konstytuantą. Ich celem
było uchwalenie konstytucji.
o
Król pozornie ustąpił, nakazał pozostałym stanom połączyć się ze
Zgromadzeniem Narodowym, a w między czasie zgromadził wojska pod Paryżem.
o
Król usunął popularnego ministra finansów; pod wpływem pogłosek, że
wojsko ma rozkaz wymordować ludność stolicy, zorganizowano oddziały samoobrony
- Gwardię Narodową.
o
Tłum wyległ na ulice i ruszył na Bastylię, na symbol królewskiej
tyranii, spodziewali się znaleźć tam broń. Bastylię szybko zdobyli 14 lipca
1789 roku - dzień ten stał się świętem narodowym, od tego dnia zaczęła się
rewolucja ludowa (Wielka Rewolucja Francuska).
o
Poddał się również monarcha, przybył z Wersalu do Paryża i zgodził się
na powołanie Gwardii Narodowej, której dowódcą został La Fayett.
o
W ratuszu paryskim władzę objął deputowany Konstytuanty - Bau"lly,
a w ślad za stolicą poszły i inne miasta, usuwając znienawidzonych intendentów
królewskich.
o
Tymczasem na wieść o zdobyciu Bastylii poruszyli się również chłopi;
atakowali dwory i klasztory, niszczyli archiwa zawierające wykazy feudalnych
powinności - była to tzw. Wielka Trwoga (przerażenie szlachty i burżuazji).
o
Pod wrażeniem wystąpień chłopskich Konstytuanta zniosła przywileje
stanowe, poddaństwo osobiste chłopa, przywileje szlacheckie podatkowe,
dziesięcinę, ogłoszono równość obywateli wobec prawa (4-5 sierpnia)
o
Uchwalenie "Deklaracji praw człowieka i obywatela" 26 sierpnia
1789 r. Było to określenie nowego ładu we Francji, zawierała zasady (wolność,
własność i braterstwo, opieranie się uciskowi), na których miała opierać się
konstytucja.
o
Jesienią 1789 r. szalała drożyzna, ludność była zdesperowana i
zapragnęła żeby król przybył do Paryża i zamieszkał wśród ludu; tłum wtargnął
do Wersalu i zmusił króla do opuszczenia rezydencji, odtąd stał się on w Paryżu
zakładnikiem ludu.
o
W czerwcu 1791 r. król próbował uciec za granicę, lecz królewska para
została rozpoznana - król skompromitował się w oczach społeczeństwa.
o
Obawiano się, żeby władza nie przeszła w ręce elementów radykalnych
(takich jak jakobini czy kordelierzy), dlatego dla zabezpieczenia swych
interesów Konstytuanta uchwaliła konstytucję (zrobiło to Zgromadzenie
Ustawodawcze 3 września 1791 r.). Konstytucja: monarcha stawał się "królem
Francuzów" (po prawdzie był więźniem ludu), konstytucja nie realizowała
głoszonej zasady równości - wszystkich obywateli podzielono na 4 klasy w
zależności od stanu majątkowego, a prawa wyborcze mieli ludzie tylko bogaci,
władza prawodawcza znalazła się w rękach Zgromadzenia Prawodawczego -
Legislatywy.
Legislatywa - nowy parlament, który
zaczął funkcjonować od momentu uchwalenia konstytucji.
o
Układ sił w Legislatywie: Lewica to radykałowie, głównie reprezentanci
paryskich klubów politycznych. Dzielili się na: * jakobinów, którzy także byli
podzieleni na lewice - górale i prawice – żyrondyści; kordelierów, którzy byli
najbardziej radykalni, byli obrońcami biedoty jak J. Marat czy mówca J. Danton.
Prawice stanowili umiarkowani monarchiści.
o
Żyrondyści nie kryli swojej niechęci do króla, sądzili również że konflikt
z absolutystyczną Austrią jest nieunikniony; propagowali idee "eksportu
rewolucji" do innych krajów, ale nie zdawali sobie sprawy że Francja nie
jest gotowa do wojny.
o
Król, coraz głośniej oskarżony o zdradę, zwołał nowy rząd złożony z
wojowniczych żyrondystów i jakobinów, posunięcie to miało oddalić od monarchy
posądzenie o brak patriotyzmu a zarazem miało przyspieszyć marsz ku wojnie, w
której król upatrywał szybką klęskę i upadek rewolucyjnych rządów.
o
W kwietniu 1792 r. Legislatywa wypowiedziała wojnę Austrii. Francja nie
była do niej przygotowana - brak było oficerów, a korupcja i zdrada szerzyła
się wśród wojska.
o
Do wojny przeciwko Francji dołączyły się Prusy (lipiec 1792). Liczne
niepowodzenia armii francuskiej.
o
Legislatywa uchwaliła ustawę "o ojczyźnie w
niebezpieczeństwie" odwołującą się do patriotyzmu mas.
o
Lud przeświadczony, że klęski są spowodowane zdradą króla, zmusił
Legislatywę do zawieszenia monarchy i uwięzienia go - DETRONIZACJA LUDWIKA XVII
o
Tymczasem armie Prus i Austrii przekroczyły granice Francji i kroczyły
ku stolicy, zdeterminowany lud Paryża dokonał samosądu na ok. 1400 więźniach,
którzy byli prawdopodobnie zwolennikami "starego ładu".
o
Po obaleniu władzy królewskiej i konstytucji z 1971 r., o przyszłym
ustroju Francji miało zadecydować nowe zgromadzenie narodowe - KONWENT
Konwent (1792)
wybory do konwentu
odbyły się po raz pierwszy w drodze powszechnego głosowania wszystkich
Francuzów.Układ sił w konwencie:
lewica - jakobini (górale) i prawica - żyrondyści.konwent uchwalił zniesienie
monarchii i ustanowienie republiki. Konwent wydał również wyrok skazujący
króla na śmierć - wyrok wykonano 21 stycznia 1793 r., później skazano też
królową i szereg osób z otoczenia króla.Po zgilotynowaniu
Ludwika XVI, Europa niemal powszechnie potępiła rewolucję, pogorszyło się
położenie międzynarodowe Francji, co zaowocowało zawiązaniem koalicji
antyfrancuskiej (Anglia, Austria, Prusy, Holandia, Hiszpania, Rosja,
państwa włoskie).W obliczu zewnętrznego
(koalicja antyfrancuska) i wewnętrznego (kłopoty gospodarcze, brak
żywności, głód, drożyzna i inflacja) zagrożenia jakobini zażądali w
konwencie centralizacji rządu i nasilenie terroru wobec wszystkich wrogów
republiki (było to skierowane w rzeczywistości przeciwko umiarkowanym
żyrondystom).Rozgromienie żyrondy
przez jakobinów (aresztowania).Konwent został
podporządkowany JAKOBINOM.