· „
Wstęp do bajek”: utwór rozpoczyna wyliczenie ludzi, którzy,
wbrew swej naturze i pozycji, nie ulegali pokusom, np. młody, „który życie wstrzemięźliwue pędził czy „minister rzetelny”, który „o sobie nie myślał”. Utwór kończy żartobliwa pointa utwierdzająca czytelnika w przekonaniu, że sytuacje takie nie są możliwe w realnym życiu. Arcydzieło lapidarności i jasności. Powtarzanie czasownika „Był...” wiąże zdania w konstrukcję wyliczania, wytwarza melodyjność i nastrój baśniowy. · „
Drzewo”: najkrótsza bajka epigramatyczna. „Wielbił drzewo grzejąc się człowiek przy kominie./ Rzekło drzewo: „Cóż po tym! - grzeje, ale ginie”. · „
Szczur i kot”: zarozumiały szczur siedząc podczas nabożeństwa na ołtarzu szczyci się ze swej pozycji. Wkrótce jednak okazuje się, że opary kadzideł nie uchroniły go przed niebezpieczeństwem - schwytał go kot. Utwór cechuje szczególnie kunsztowna składnia operująca szykiem przestawnym (inwersją). ·
Filozof: Pewny siebie filozof póki dopisywało mu zdrowie - głosił ateizm, kiedy jednak przyszła choroba, szybko zwrócił się nie tylko ku Bogu, ale i ku magii (upiorom). ·
Groch przy drodze: Przypowieść o gospodarzu, który, utrudzony nieskuteczną walką ze złodziejami, postanowił posiać groch z dala od drogi, za zbożem. Szybko jednak okazało się, że stracił podwójnie: groch i tak ukradziono a przy tym stratowano żyto. Całość kończy nauka: „I ostrożność zbyteczna częstokroć zaszkodzi”. · „
Jagnię i wilcy”: czterowersowa scenka, w której wilki, na pytanie jagnięcia jakim prawem chcą je zjeść, szczerze odpowiadają: „Smacznyś, słaby i w lesie”. · „
Dewotka”: opowieść o wątpliwej pobożności pani, która wbrew słowom modlitwy: „...i odpuść nam winy” dotkliwie każe służącą za drobne przewinienie. · „
Kruk i lis” (z Ezopa): popularna opowieść o kruku trzymającym ser w pysku i przebiegłym lisie, który sprytnie namawiając ptaka do śpiewu prowokuje go do otwarcia dzioba a tym samym upuszczenia sera. · „
Przyjaciele”: historia zajączka, który dzięki zaletom charakteru zjednał sobie miłość zwierząt. Jednak, gdy myśliwi urządzili polowanie, wśród „przyjaciół” nie znalazł się nikt, kto zechciałby mu pomóc. Utwór ilustruje popularne przysłowie, że prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie, które w czasach Krasickiego było również interpretowane politycznie. · „
Ptaszki w klatce”: najpopularniejsza bajka „polityczna” o dwu czyżykach, z których jeden rozpacza nad swą niewolą, drugi zaś, który wolności nigdy nie zaznał, dziwi się smutkowi towarzysza. Jest w niej ostrzeżenie i apel do ambicji młodego pokolenia, któremu „wygody” nie powinny zastąpić wolności. · „
Kulawy i ślepy”: tytułowi bohaterowie podróżują. Wszystko było dobrze dopóki ślepy niósł kulawego, kiedy jednak role odwrócili (ślepy postanowił zawierzyć kijowi) - „zginęli pospołu”.
autor: karolkol karolkol@gmail.com