"Treny" mają 2 bohaterów lirycznych - Urszulkę i jej ojca. Właściwym, choć nie jedynym, bohaterem cyklu jest ojciec. Występuje
on w kilku postaciach: cierpiącego ojca; poety sceptycznie oceniającego moc słowa poetyckiego; myśliciela, przeżywającego kryzys światopoglądowy. Te 3 postacie
bohatera uzupełniają sie wzajemnie.Bezmierny żal ojca wyraża sie w ciągłym przypominaniu sobie zmarłej: jej sukienka przypomina mu o jej odejściu ("Tren VII"), cisza w domu uzmysławia wielokroć straty ("Tren VIII"). Z występowaniem bohatera-ojca wiąże się bezpośrednia ekspresja uczuć i przewaga żywiołu lirycznego ("Tren VI, VII, VIII, X, XII), a także rodzaj stosowanych środków stylistycznych: zdrobnienia (szczebiotka, członeczki, letniczek), wielość epitetów (wdzięczna, nieszczęsne, żałosne), metaforyka związana z życiem natury (porównania homeryckie do oliwki, słowika, kłosa). Bohater-ojciec zapisuje tak jakby liryczny, intymny, a zarazem rodzinny pamiętnik. A jego cierpienie jest tak wielkie, ze pragnie umrzeć.Druga postacią jest bohater-poeta. W "Trenach" nie widać dumy Kochanowskiego z własnej twórczości, nie podkreśla on własnej wielkości, a nawet nie dba o nią. W "Trenie XIV" poeta porównuje sie do Orfeusza, który by odzyskać zmarłą zonę, Eurydykę, udał sie do Hadesu i śpiewem wzruszył bogów. Ale - podobnie jak Orfeusz - poeta nie odzyskał swojej zmarłej. Nierealne okazały się marzenia, bezsilna jest poezja, która nawet nie pozwoli znaleźć wytchnienia od bólu. Zamiast Orfeusza, poeta przypomina Niobe.Trzecią postacią bohatera lirycznego jest myśliciel. "Treny" to dramat filozoficzny i światopoglądowy humanisty, którego cierpienie zmusza do przekreślenia dotychczas używanych wartości stoickich, prowadzi do zanegowania porządku świata, a nawet bluźnierstwa, do zaprzeczenia samoistnej wielkości ludzkiego rozumu. Wytchnienie od bólu mogą przynieść: czas i poddanie sie surowym wyrokom boskim, pokora i rezygnacja ze stoickich uzurpacji. W ten sposób doktryny filozoficzne rozpadły sie w zderzeniu z prawdziwą tragedią.Podmiot liryczny "Trenów jest zarazem głównym bohaterem swojego utworu, a występuje pzry tym w trzech postaciach: ojca, poety, myśliciela. We wszystkich sferach swego istnienia bohater ponosi klęskę. "Treny" są więc pamiętnikiem klęski i walki, zachowana jest równowaga między wątkiem zrozpaczonego ojca a ogólniejszymi, filozoficznymi sądami o Bogu, świecie i ludzkiej doli.