ODMIANY
JĘZYKA NARODOWEGO
1.
BADANIE ZRÓŻNICOWANIA JĘZYKA NARODOWEGO uwzględnia:
à rolę
języka w społeczeństwie
à
współzależność zjawisk językowych i społecznych
à
zróżnicowanie regionalne języka
(DIALEKTOLOGIA)
à
zróżnicowanie środowiskowe języka (SOCJOLINGWISTYKA)
à
zróżnicowanie stylistyczne języka (STYLISTYKA)
Czynniki różnicujące sposoby posługiwania się
językiem:
1. region 2. warstwa
społeczna 3.
środowisko (grupa społeczna)
4.
wykształcenie 5. wiek 6. płeć 7.
okoliczności użycia języka (kontekst komunikacyjny)
2. DIALEKTOLOGIA – przedmiot badań: terytorialne zróżnicowanie języka
DIALEKT
(narzecze) – odmiana języka ogólnonarodowego, używana przez mieszkańców
określonego obszaru geograficznego.
REGIONALIZM (leksykalny, gramatyczny, fonetyczny)
to
jednostka językowa charakterystyczna dla terytorialnej odmiany języka ogólnego
w stosunku do odpowiadających jej jednostek typowych dla reszty obszaru
językowego.
Dialekty
języka polskiego:
1. kaszubski
2. mazowiecki
3. wielkopolski
4. małopolski
5. śląski
3. SOCJOLINGWISTYKA –
przedmiot badań: społeczne zróżnicowanie języka
SOCJOLEKT – odmiana
języka narodowego związana z istnieniem trwałych
grup społecznych połączonych
jakimś rodzajem więzi
à język grupowy
à język zawodowy (profesjolekt)
à
gwara środowiskowa
à slang
à żargon
Socjolekty są stosowane w
układzie:
-
kontaktów bezpośrednich (osobistych i zindywidualizowanych); socjolekty
powstają jako odmiana językowa charakterystyczna dla kręgów równieśniczych i
towarzyskich
- instytucjonalnym,
częściowo sformalizowanym, wyznaczonym utartymi zachowaniami;
Socjolekty
nie występują natomiast w układzie kultury masowej, gdyż przekazy komunikacji
masowej z założenia są ujednolicone językowo, by były powszechnie dostępne i
zrozumiałe; komunikacja masowa nastawiona jest na kontakt wszystkich grup
społecznych, a więc nie wykazuje cech specyficznych dla środowiskowych odmian
języka.
Przykładowe socjolekty:
1.
języki kręgów towarzyskich
(język szachistów, karciarzy...)
2. Języki
środowisk rówieśniczych
(gwara uczniowska, gwara
studencka...)
3. Języki
subkultur
(slang skinów, hippisów, punków...)
4. Języki
grup zawodowych
(
Język myśliwski, żołnierski,
marynarski...)
5. Język
grup przestępczych
(żargon złodziejski)
Przy rozpatrywaniu socjolektów należy uwzględnić
następujące kryteria:
1.
zmienność / stabilność
(gwara
studencka / język łowiecki)
2. tajność / jawność(żargon złodziejski, grypsera, biniawera /
gwara studencka)
3.
informacyjność / ekspresywność (język prawniczy / gwara studencka)
4.
peryfrastyczność / skrótowość(gwara studencka / język sportowy)
Więcej recenzji na temat Odmiany języka narodowego cz.1