Fiodor Dostojewski został skazany przez cara najpierw na śmierć przez rozstrzelanie,które go na szczęście ominęło,a potem
na zesłanie na katorgę,na Sybir.W twierdzy w Omsku spędził cztery lata na przemian chorując,miewając ataki epilepsji i czytając.Przeżycia,które miały wtedy miejsce,dały początek powieści pod tytułem ,,Wspomnienia z Domu Umarłych”.
W utworze mamy do czynienia z chwytem literackim polegającym na tym,że narrator wstępu znajduje spuściznę po byłym więźniu,będącym na katordze na Syberii za zabicie swojej żony,Aleksandrze Pietrowiczu Gorianczykowie,czyli pamiętnik o tym samym tytule,co powieść.
Podczas czytania kilkunastu rozdziałów dowiadujemy
się o miejscu zamieszkania skazańców,o ciężkich warunkach ich życia,traktowaniu przez ludność syberyjską jak i przez władze twierdzy.Widzimy zachowania poszczególnych typów ludzkich znajdujących się tam,jak również starania o przywrócenie chociaż na moment normalności .Tak więc przewijają się na kartach powieści dokładne opisy prycz
pełnych pcheł, zup pełnych karaluchów,kąpieli raz w roku,pracy,jałmużn dawanych przez lud wsi spacerującym skazańcom,kar cielesnych w postaci tysięcy batów,sylwetek oszustów,złodzieji,ale też ludzi pełnych skruchy,żalu,dobroci,a także przedstawień teatralnych,obchodów Świąt Bożego Narodzenia.
Gdy czytałam książkę zrozumiałam,że dotyczy ona dwóch rzeczy,mianowicie dramatu człowieka opuszczonego oraz różnicy między ludźmi skazanymi,popełniającymi zbrodnię,a tymi,którzy żyją prawowicie,nienagannie.Pierwszy mój wniosek dotyczy narratora pamiętnika,który mimo,że dzielił los wielu osób,,,jechał z nimi na jednym wózku”,cierpiał gorzej,ponieważ był odrzucony,jako ten inny,wyżej stojący(Aleksander Pietrowicz pochodził bowiem ze szlachty).Dlaczego tak się działo ?Odpowiedź na to pytanie wiążę się z drugim moim spostrzeżeniem-ludzie posiadający wyższe pochodzenie,mimo,że mieli takie samo sumienie i moralność(skazani byli za najpodlejsze czyny,zabójstwa itp.),traktowali z góry innych.Właśnie oni byli bez serca,nie byli zdolni do skruchy,żalu nad swoimi czynami,w przeciwieństwie do tych gorzej urodzonych złoczyńców.Nie łączyli się z nimi,lecz tworzyli zamkniętą elitę.
Nasuwa mi się jeszcze jedna uwaga-bohater ,,Wspomnień...” całą katorgę traktuje jako karę za swoje winy,a co za tym idzie-po wyjściu czuje się oczyszczony,jakby powstał z martwych,dostał nowe życie.
Warto przeczytać ten utwór choćby też dla wątków humorystycznych przewijających się w tekście.